"Amerika'da demokrasi" den... ...Türkiye'de"ileri demokrasi"ye

Özet

Dünya siyasetinde oynadığı rol ve siyasal yapılanmasında icat et- tiği Başkanlık Rejimi ve Federal Yönetim ile ABD incelenmeye değer bir ülkedir. 13 İngiliz Kolonisinin halkı, Avrupa kuramsal ve kurumsal düşüncesi ve İngiliz siyasal pratiği bileşkesinde, harika bir anayasa mü- hendisliği ile yepyeni bir ulus yaratmıştır. Yatay ve Dikey olarak yaşama geçirdikleri Erkler Ayrılığı ilkesi, dünyanın pek çok ülkesinde benim- senmiş, fakat hemen hiçbir yerde ABD’deki demokratik uygulamaya geçememiştir. Kuramsal çözümleri öngören Anayasa, uygulamada, maddi ve somut iç ve dış koşulların pratiğinde Başkan’ın ön plana geç- tiği bir yönetime dönüşmüştür. Türkiye ile ilgili olarak, yeni bir anayasa yapımı ya da verili ana- yasada değişiklikler yapmak suretiyle daha demokratik, insan haklarına değer veren bir Hukuk Devletine doğru çaba gösterilmesi gereğinden yola çıkan yazar, anayasalardan mucizeler beklenmemesi gerektiğini savunuyor. Türkiye’nin siyasal ve kurumsal sorunlarından parlamenter rejimin sorumlu tutulamayacağını vurgulayan yazar, özellikle son dö- nemde Hukuk Devleti alanında yaşanan olumsuzluklara dikkat çekiyor, ve asıl sorunun, Türk modernleşmesinin ve Türk demokratikleşmesinin büyük adımı olan Türkiye Cumhuriyetine karşı bir meydan okuma ve Cumhuriyet’le hesaplaşma olduğunu ileri sürüyor.

Abstract

RESUME Les Etats-Unis d’Amérique, non seulement par la place qu’ils occupent sur la scène internationale, mais aussi par l’originalité de son régime politique à un double titre: le présidentialisme et le fédéralisme sont, en effet, l’invention de la Constitution de 1787, encore en vigueur aujourd’hui. Aussi bien le régime présidentiel que la forme d’Etat Fédéral ont souvent servi de modèle à de nombreux pays, mais si le fédéralisme a pu s’implanter sur d’autres sols, le régime présidentiel américain s’est transformé en des pratiques autoritaires de type fasciste, notamment en Amérique latine. Plusieurs questions se sont posées alors à propos des Etat-Unis: Peut-on parler d’une “révolution américaine”? Au sens de la Révolution Française ou Russe, non; il s’agit alors d’une guerre d’Indépendance, tout simplement. L’ingéniérie constitutionnelle est souvent avancée concernant la France comme une critique négative: Or, c’est aux Etats-Unis que l’Etat présidentiel et Fédéral a été créé par une ingénieurie constitutionnelle. La pratique anglaise a permis de dégager les Grands principes de la démocratie moderne, mais l’Amérique fut construite à partir de ces mêmes principes. Cette même accusation d’ingénieurie constitutionnelle est constamment portée contre la République de Turquie, accusation consistant à affirmer que la république kémaliste n’est que le fruit d’un jacobinisme qui a formé l’Etat et la société par le haut, oubliant qu’en Occident, la République doit son exiestance à la démocratie, tandis qu’en Turquie, la démocratie doit son existence à la République. L’auteur examine les principales pratiques de la théorie de la Séparation des Pouvoirs en se référant au Régime Parlementaire de l’Angleterre et au Régime Semi-présidentiel de la Vème République en France. Il cite des exemples des grandes démocraties parlementaires de l’Angleterre, de Allemagne, de l’Espagne, comme preuves de stabilités gouvernementales, comme pour soumettre à la reflexion des partisans acharnés du régime présidentiel en Turquie. ABSTRACT The USA is a country worth studying on account of its role in world politics and its political organisation of the federal system with a presidential regime. The people of the 13 Colonies created a new nation with the help of practice and British political experience by combining the ideas of European political theory with great constitutional engineering. The principle of horizontal and vertical separation of powers that they actualized has been adopted in many countries of the world, but nowhere has reached the level of democratic practice as in the USA. In practice, tangible and concrete internal and external conditions have transformed the theoretical solutions stipulated in the constitution into a system of management in which the president is at the forefront. Regarding to Turkey, the author starts out by asserting the necessity of making a new constitution or amending the present one for moving towards a better system of rule of law which is more democratic and attachs value to human rights. The article argues that miracles should not be expected from constitutions. It draws attention to recent problems experienced in the field of rule of law and highlights that the parliamentary regime can not be held responsible for Turkey's political and institutional problems. And it argues that the main problem is challenging the Republic of Turkey and getting even with the Republic which is a great step for Turkish modernization and democratization.