OSMANLI MAKEDONYASINDA SLAVİST BULGAR KOMİTA FAALİYETLERİ

Özet

Ulusçuluk çağının Osmanlı Makedonyası, Balkanların yerel güçleri ve dönemin büyük devletleri arasındaki çatışma ve rekabetin belirleyici bir unsuru olarak kendini göstermiştir. Bu çerçevede bölgede cereyan eden Slav, Yunan, Ermeni, Arnavut, Ulah ve Romenlerin komitacılık faaliyetleri ulusal çıkarların temini adına farklı boyutlarıyla geniş bir sahaya yayılmıştır. Özelde Slavist komitacılık faaliyetleri büyük ölçüde Bulgar komitacıları -kısmen Sırp komitacıları- tarafından yürütülürken genel olarak Bulgaristan Prensliği’nden destek görmüştür. Osmanlı belgeleri Slavist komitacıların 19. Yüzyıl sonlarında Makedonya’nın her tarafına yayıldığını gösterirken, Bulgar hükümetinden genel olarak destek gördüklerini ve silah ve mühimmat tedariki konusunda Avrupalı devletlerle sıkı bir bağının olduğunu ortaya koymaktadır. Rusya, Avusturya ve İngiltere’nin süreçte başrol oyuncuları oldukları anlaşılmaktadır. Makedonya’daki komitacılar, zaman zaman Osmanlı Devleti’ne karşı ortak çıkarların gerektirdiği durumda işbirliği yapma yoluna gitmişlerse de, büyük ölçüde ulusal çıkarlarının gerekli kıldığı hedeflere ulaşmaya çalışmışlardır. Buna karşı Osmanlı hükümetinin yetersiz ve sonuçsuz diplomatik çabası Makedonya’nın Osmanlı Devleti açısından trajik sonunu önleyemedi. Tabiidir ki bu sonda yerel yöneticilerin “gafleti” ayrı bir safha teşkil etmiştir. Bulgaristan Komiserliği’nden gönderilen 16 Mart 1902 tarihli yazıdan da anlaşıldığı üzere 20. Yüzyıl başlarına gelindiğinde komitacıların süre giden ve engellenmeden yürüttükleri faaliyetleri karşında Osmanlı yerel memurlarının “ihmâlleri” sayfalar dolusu idi ve artık Makedonya’da kanlı bir “ihtilâl”in eşiğine gelinmişti.

Abstract

The Ottoman Macedonia of the nationalism age has showed itself as a significative factor in the conflict and competition between the local forces of the Balkans and the great states of the time. The committee activities of Slav, Greek, Armenian, Albanian, Ulah and Roman that took place in region in this framework spread to a wide field with different dimensions in the name of national interests. In particular, Slavist committee activities were supported by the Bulgarian Principality in general, which this activities carried out by largely Bulgarian committees, partly Serbian committees. The Ottoman documents show that Slavic committees spread throughout Macedonia in the late nineteenth century by putting that they are generally supported by the Bulgarian government and that they have a strong connection with European states in the supply of weapons and ammunition. It is understood that Russia, Austria and England are the leading actors in the process. The committees in Macedonia have sometimes gone to co-operate for their common interests against the Ottoman State but they have tried to reach the goals that their national interests have required to a great extent. In contrast, the insufficient and inconclusive diplomatic effort of the Ottoman government could not prevent the tragic end of Macedonia in terms of the Ottoman State. Of course, "unawareness" of local officials constituted a separate phase in this ending. As understood from the letter dated 16 March sent by Bulgarian Commissariat, when it came to the beginning of the 20th Century, the "negligence" of the Ottoman local officials were full of pages against the ongoing and unobtrusive activities of committees, and now came to the brink of a bloody "revolution" in Macedonia.