Osmanlı Dönemi Dirayet Tefsirleri

Özet

Osmanlı Devleti, İslam tarihindeki en dikkat çekici dönemlerden birisini oluşturur. Aynı zamanda kendisine kadar süregelen geleneklerin devamını temsil eder. Osmanlı uleması telif, haşiye veya tercüme olmak üzere bütün Kur’an’ı veya bazı sûreleri tefsir eden eserler yazmak suretiyle hem gelenekleri devam ettirmişler, hem de geleneğe katkıda bulunmuşlardır. Onların bu katkılarını tanıtan veya tahlil eden genel veya monografik çalışmalar yapılmış ve Osmanlı dönemi tefsir ilminin tarihi serüveni aydınlığa kavuşmuştur. Bu çalışmada, bir yandan konuyla ilgili çalışmaların seyri ortaya konulmuş, öte yandan dirayet tefsirleri ele alınarak müelliflerinin kısa biyografileri, yazdıkları tefsirlerin kısa tanıtım ve değerlendirmesi yapılmış ve hakkında yapılan çalışmalar zikredilmiştir. Böylece Osmanlı dirayet tefsirleri hakkında Türkiye’nin birikimi ortaya konulmuş ve ileride yapılacak çalışmalara ışık tutulması hedeflenmiştir.

Abstract

The Ottoman State constitutes one of the most remarkable periods of Islamic history. It also represents the continuation of the ongoing traditions up to its time. By writing exegeses, translations, and glosses over glosses of the entire Qur’an, or certain chapters from the Qur’an, the Ottoman scholars both continued and contributed to the tradition. There are general or monographic works introducing or examining their contributions. With the help of these works, it has become possible to shed light over the historical episode of the exegesis studies during the Ottoman period. In this article, we will not only present the development of the works related to this subject, but also deal with the exegeses of dirayah, provide short biographies of their authors, brief introduction and evaluations of their works, and mention the works that were written about them. In this way, we will present the scholarly accumulation in Turkey in the field of the exegeses of dirayah written during the Ottoman period and aim to shed light for future works on the subject.