SÖZ VARLIĞIMIZDA YILAN

Özet

Farklı ve uzak coğrafyalarda, asırlarca birbirinden kopuk yaşayan Türk topluluklarının sözcük dağarcıklarına dair çalışmalar yapıldığında ortak noktaların çokluğu dikkat çekmektedir. Aynı hayat tarzına ve dünya görüşüne sahip bu toplulukların söz dağarcıkları da bu doğrultuda benzer hatta birebir aynı olabilmektedir. Yılan sözcüğü ile ilgili söz varlığı da bize bu ortak dünyayı gösteren yapıları içermektedir. Makalede, ilk yazılı kaynaklardan itibaren ulaşılabilen bütün tarihi dönemlerdeki eserlerden ve bugünkü Türk lehçelerinin sözlükleri ile eserlerinden yapılan taramalarla yılan sözcüğü ve etrafında oluşan söz varlığı tesbit edilmeye çalışılmıştır. Bu konudaki tespitler hem yaşadığımız coğrafyayı hem ortak kültürümüzü hem de söz varlığımızı göstermesi açısından büyük önem arz etmektedir. Tarihî ve günümüz Türk lehçelerinin ulaşılabilen sözlüklerinden tespit edilen 563 kelime üzerinde yapılan karşılaştırma ve incelemeler sonucunda kelime ve kelime gruplarındaki benzerlik ve aynı şekilde kullanışın %54.75 oranında olduğu görülmektedir. Günümüz Türk lehçelernin yazı dili yanında ağızlarından da kelime tespitlerinin tam olarak yapılıp incelenmesi sonucunda bu oranın daha da yüksek olacağı düşünülmektedir. Sadece yılan kelimesi etrafında oluşan kelime, kelime grubu, benzetme ve anlam dünyasını tespitlerimizden hareketle birbirinden uzak coğrafyalarda yaşayan Türk insanının aynı hayat tarzı, düşünce, hayal ve benzetme dünyasını kelimelerle bugüne kadar taşıdığı ve kullanmaya devam ettiği görülmektedir. Bu çalışmada tespit edilen ve gruplandırılan sözler, Türk dünyasının tamamında yılan çevresinde oluşan anlayış ve sosyo-kültürel hayat tarzından kaynaklanan yapının aynı olduğunu göstermektedir. Buna ek olarak Türk dilinin ortak yapısını ve kullanımını da gözler önüne sermektedir.

Abstract

In different and distant geographical areas, for centuries, Turk communuties live astride. Vocabulary of the Turkish communities common ground points out. These common grounds are many. These communities have same life style and world view. So, vocabulary of these communities may be similar or the same. Snake vocabulary words demonstrate this common world.In the article, beginnig from today and all the works of contemporary Turkish dialect dictionary with the screening of the works with the snake that formed around the vocabulary words and have tried to determine. The findings in this topic are important. Because they demonstrate our geography, our common culture and vocabulary. We have done examination and comporison that determined from historical and contemporary Turkish dialect dictionary of over 563 words. This study shows that %54.75 of the words and word group are used in a similar manner and are similar. We believe that this rate will rise further if this words are determined in the local dialect. Our study on snake shows that Turks in regions distant from each other has continued the same life style, word of thoughts-dreams and metaphors. This study identified and grouped remarks that understanding of snakes in the world of Turk and sociocultural life style resulting structure is the same. In addition, reveals the use of the Turkish dialect and common structure of Turkish dialect.