Örgütsel Stres Algısında Cinsiyet Temelli Farklılıklar ve Stres Kaynakları Üzerine Bir Araştırma

A Research on Gender Based Differences in Perceived Organizational Stress and Stress Sources

Özet

Araştırma, örgütsel stres algısının ve stres faktörlerinin cinsiyet temelinde farklılık gösterip göstermediğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaçla, literatürde talepkontrol-destek modeli olarak ifade edilen yapı esas alınmış, modelde yer alan üç alt boyuta (iş yükü, karar verme ve sosyal destek) ilişkin veriler toplanmış ve bu çerçevede analizler yürütülmüştür. Veriler, yüz yüze anket yöntemiyle toplanmıştır. Çalışma, 2467 çalışan üzerinde başlatılmış, 1922 kişiden geri dönüş sağlanmıştır. Araştırmada öne çıkan ilk temel bulgu, çalışanların önemli bir kısmının “yüksek iş stresi” bölgesinde faaliyetlerini yürütüyor olmalarıdır. Diğer taraftan, iş yükü ve karar verme alt boyutları itibariyle kadın ve erkek çalışanlar arasında algı farklılıklarının olduğu tespit edilmiştir. Buna karşın, sosyal destek boyutunda cinsiyet yönüyle herhangi bir anlamlı farklılığa rastlanmamıştır. Stres kaynakları açısından, ücret ve sosyal haklar, yönetici tutum ve davranışları ile fiziksel çalışma koşullarındaki olumsuzlukların, hem erkek hem de kadın çalışanlarda en belirgin stres faktörleri olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Özellikle, kadın çalışanların, erkek çalışanlara göre fiziksel çalışma koşullarındaki olumsuzluklardan, iş yükü dengesizliklerinden, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerindeki eksikliklerden, çalışma molalarındaki uygulamalardan ve yıllık izin kullanımındaki olumsuzluklardan daha fazla negatif yönde etkilendiği sonucuna varılmıştır.

Abstract

The research is aimed to investigate if the perceived organizational stress and stress sources differ according to gender. For this purpose, the demand-control-social support model was used and data were collected via face to face survey around three subdimensions (work load, decision, and social support). The study is conducted on totally 2467 employees and 1922 employees were responsive. The fist main finding of this study is that the important part of the employees were working in “high job stress” region. Another finding in the research show that there is a significant difference between male and female employees from the point of work load and decision (autonomy). Conversely, it is found that gender of the employees does not form a significant difference for social support dimension. From the perspective of stress sources, the findings indicate that negative circumstances in pay and social rights, managers’ attitudes and behaviors and physical working conditions are main stress sources for both males and females. Especially, results proved that females affected more negatively from the stress sources like physical working conditions, work load, occupational health and safety, working breaks and annual leave than males.