Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Cuma Tatili

Özet

Cuma, sanılabileceğinin aksine, İslamî kimliğe sahip Osmanlı Devleti’nin geleneksel tatil günlerinden biri değildir. İslam dininde haftalık tatil konusunda herhangi bir şer’i düzenleme getirilmemiştir. Bu makalede, XIX. yüzyılın ilk yarısında bürokratik bir devletin inşa sürecinde ortaya çıkan cuma tatilinin, iş yükü artan memurların istirahat ihtiyacını karşılamaya dönük modern bir idarî düzenleme olduğu, II. Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e uzanan sürede ise millî bir nitelik kazanarak, ulus devlet oluşumunun seküler olgularından biri haline geldiğinin altı çizilmektedir.

Abstract

In essential contrast with the common assumption, Friday was not a religiously sanctioned official holiday in the pre-19th century Ottoman Empire, notwithstanding that it was an Islamic state. In the Islamic religion, there is no arrangement regarding the weekly rest day for working class. This article argues that the official holiday of Friday emerged through the bureaucratic state building process to meet the needs for resting of civil servants in the first half of the 19th century and, concomitantly, it was an essentially modern practice. Between the Second Constitutional Period and Early Republic the official holiday of Friday eventually became one of the main aspects of the nation-state building in a nationalist and secularist framework.