Özelleştirme Öncesi Yeniden Yapılandırma: Türk Kamu İktisadi Teşebbüsleri Üzerine Bir İnceleme

Restructuring before Privatization: An Examination of the Turkish State-Owned Enterprises

Özet

Türkiye özelleştirme programını ilk başlatan ülkelerden biri olmasına rağmen bu programın uygulanma hızı oldukça yavaş kalmıştır. Özelleştirme programı kapsamına alınan kamu iktisadi teşebbüsleri (KİT’ler) uzun süre programda kalmaya devam etmişler, bazı KİT’ler ise hiç kapsama alınmamışlardır. Bu durum, KİT’lerin nasıl bir sıralamayla özelleştirme programı kapsamına alındıkları ve kapsama alınan KİT’lerin özelleştirilmelerine kadar geçen sürede nasıl bir yeniden yapılandırmadan geçtikleri sorularını beraberinde getirmektedir. Zira, hangi KİT’lerin özelleştirilmek üzere seçildikleri ve seçilen KİT’lerde hayata geçirilen yeniden yapılandırma faaliyetleri özelleştirmelerin başarısını doğrudan etkilemektedir. Bildiğimiz kadarıyla Türkiye üzerine bu konuda yapılmış bir araştırma bulunmamaktadır. Bu çalışma bahsedilen bu boşluğu doldurmak amacıyla, 1990-2001 döneminde hangi özellikleri taşıyan KİT’lerin özelleştirme programı kapsamına alındığı ve kapsama dahil edilen KİT’lerde ne tür bir yeniden yapılandırmaya gidildiğini analiz etmektedir. Çalışmanın sonuçları, iktidarların özelleştirilmeleri daha kolay olan KİT’leri özelleştirme programı kapsamına almayı tercih ettiklerini göstermektedir. Çalışmanın diğer bir sonucu, özelleştirme programı kapsamına alınan KİT’lerde özellikle kapsama alınmayı takip eden ilk sene içinde çeşitli yeniden yapılandırma faaliyetleri yürütülmüş olduğudur.

Abstract

Though Turkey is one of the initial countries that started a privatization program, the pace of the implementation of the privatization program has remained quite low. Many stateowned enterprises (SOEs) stayed for a long time in the privatization program and many others are not even included in the privatization program. This situation arises the questions such as “what are the criteria for the SOEs to be included into the privatization portfolio” and “what kind of restructuring processes are these SOEs going through before the privatization”. Because the selection of the SOEs to be privatized and the associated restructuring directly affect the success of the privatizations. There is no study on this topic to our knowledge for Turkey. This study aims at filling this gap by examining which SOEs were included into the privatization portfolio and what kind of restructuring processes these SOEs underwent over the 1990-2001 period. The findings of the study suggest that Turkish governments decided to privatize the SOEs that were easier to be privatized. Another finding is that the SOEs underwent a restructuring especially in the following year of being included into the privatization portfolio.