Çizgi Kaynaklı Yağmurlama Sistemiyle Uygulanan Tuzlu Su Düzeylerinin Toprakta Bazı Fiziksel Özelliklere ve Tuz Dağılımına Etkisi

Effect of Different Saline Water Levels Applied with Line Source Sprinkle Systems on Certain Physical Characteristics and Salt Distribution

Özet

Çalışmada çizgi kaynaklı yağmurlama sistemiyle uygulanan farklı tuzlu su uygulamalarının (TA: daha çok su ve bağlı olarak fazla tuz alan laterale yakın konu, TB: aynı oranda tuz ve su alan konu, TC: daha az su ve tuz alan lateralden uzak konu) toprak tuzluluğu ile hacim ağırlığı, tarla kapasitesi ve solma noktası üzerine etkileri incelenmiştir. Araştırma Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölüm’ü deneme arazisinde yağmur korunağı serasında yetiştirilen kışlık buğday bitkisinde 2009 ve 2010 yıllarında yürütülmüştür. Uygulanan tuzlu suyun toprakta tuz birikimine neden olduğu ve yüksek derişimdeki tuzun toprağın fiziksel özelliklerini etkilediği belirlenmiştir. Toprak profilinin ilk katmanında hacim ağırlığının %16 dolaylarında arttığı; benzer şekilde tarla kapasitesi değerlerinin, tüm katmanlarda farklı düzeylerde olmakla birlikte (en yüksek %88 ile son katman), ortalama %49; solma noktası değerlerinin ise %52 dolayında arttığı anlaşılmıştır. Bu durumda, elverişli su kapasitesinin, yaklaşık %41 düzeyinde arttığı belirlenmiştir. Toprak profillerinde zamansal ve yersel boyutlarda tuz birikimleri meydana gelmiştir. Kış yağışlarının yetersiz olduğu veya yıkama gereksiniminin karşılanmadığı durumda, sulama suyu ile profile giren tuzun zamanla birikeceği, sulama suyu tuzluluğunun artması ile de toprak tuzluluğunun artacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract

In this study, the effects of different saline water applications made with line source sprinkle system (TA: mostly the case close to lateral with more water and hence more salt; TB: the case where salt and water levels are same; TC: case far to lateral due to less water and salt) on soil salinity and bulk density as well as field capacity and wilting point have been examined. The study was carried out in 2009 and 2010 on winter wheat, which were grown at rain shelter greenhouse on the control field at the Department of Agricultural Structures and Irrigation of the Agricultural Faculty at Çukurova University. It was determined that the saline water applied led to salt accumulation in soil and that the high concentrations of salt affected the physical characteristics of the soil. It was understood that the bulk density at the first layer of the soil profile increased at a rate of 16%; and similarly field capacity values increased at a rate of 49% in average being different at every level (the highest at the last layer, namely 88%); and the wilting point increased at a rate of 52%. It was reported that available water capacity increased at a rate of 41% in such a case. Salt accumulations occurred at the soil profiles at temporal and terrestrial dimensions. It was concluded that soil salinity would increase due to accumulation of salt entering into profile with the irrigation water and the increase in the salinity of the irrigation water in case winter precipitation or leaching is insufficient.