DELHİ TÜRK SULTANLIĞI’NDA EĞİTİM KURUMLARI (XIII-XV. YÜZYILLAR)

Özet

Hindistan’ın Müslüman Türkler tarafından fethi ve idaresi yalnızca siyasi ve sosyal alanlarda değil bilim, kültür ve eğitim-öğrenim alanlarında da önemli değişimlere neden olmuştur. Bu değişimin en belirgin ve hızlı yaşandığı dönem ise hiç kuşkusuz bütün Hindistan coğrafyasının fethinin gerçekleştirildiği Delhi Sultanlığında Türk hanedanlarının iktidarda bulundukları dönem (1206-1414) olmuştur. Hindistan’da fetihler sonrasında kurulan Müslüman idaresinin kalıcı olmasını sağlayan önemli faktörlerin başında, Delhi Türk Sultanları’nın kurdukları eğitim kurumları gelmektedir. Müslüman fatihler ve idareciler oldukları için amaçları yeni ülkeler fethetmek, buralarda İslamiyet’i yaymak olduğundan, Delhi Türk Sultanları İslam dünyasındaki eğitim sistemini Hindistan’a getirip uyguladılar. Bu bakımdan devrin temel eğitim kurumları mektep ve medreseler idi. Dönemin ilköğretim müfredatı ise, okuma-yazma ve temel aritmetik bilgisini içeriyordu. Yükseköğretim kurumları medreselerde okutulan dersler arasında tefsir, hadis, fıkıh ve kelâm gibi İslamî bilimlerin yanı sıra Arapça dilbilgisi, mantık, felsefe, matematik, tıp ve güzel yazı yer alıyordu. Saray da bir okul olarak, özellikle devlet adamı yetiştirmek veya mesleki eğitim vermek üzere görev yapmaktaydı. Bu makalede ise şimdiye kadar ülkemizde ele alınmayan Delhi Türk Sultanlığı dönemi eğitim kurumlarını kaynakların verdiği bilgilerin ışığı altında incelemeye çalışacağız.

Abstract

The conquest and rule of India by Muslim Turks has led to significant changes not only in the political and social spheres but also in the fields of science, culture and education. The most obvious and rapid period of this change was the period of Turkish dynasties in the Sultanate of Delhi (1206-1414). One of the most important factors that make the Muslim administration established after the conquests in India is the educational institutions established by the Delhi Turkish Sultans. Since they were Muslim conquerors and administrators, their aim was to conquer new countries and to spread Islam in these areas. The Turkish sultans of Delhi brought the education system in the Islamic world to India. In this respect, the main educational institutions of the period were maktabs and madrasas. The elementary curriculum of the period included literacy and basic arithmetic knowledge. Among the courses taught in the madrasas of higher education institutions were İslamic sciences such as tafsir, hadith, fiqh, and theology, as well as Arabic grammar, logic, philosophy, mathematics, medicine, good-writing and calligraphy. The palace also served as a school, in particular to educate statesmen or to provide vocational training. In this article, we will try to examine the educational institutions of Delhi Turkish Sultanate in the light of the information provided by the sources.