YENİ BİR ANAYASAL HAK ÖZNESİ OLARAK HAYVAN - II

Özet

İnsanlar tarafından oluşturulan hukuk sisteminde hayvan bir eşya- ya indirgenmiş ve ahlakî topluluktan dışlanmıştır. Ancak bilimsel verile- rin ortaya koyduğu üzere hayvanlar da aynı insanlar gibi acı duyabilen ve haz alabilen bilinçli ve sezgisel canlılardır. Bu nedenle sadece bir mal olarak değil, hukukun bir öznesi olarak kabul edilmelidir. Hayvanların ahlakî değerinin olduğunu savunan yazarlardan Peter Singer, hissede- bilme kıstasının eşit gözetilme ilkesinin hayvanlara genişletilmesi için yeterli olduğunu savunmuş ve faydacı bir bakış açısıyla hayvan refahının ilkelerini ortaya koymuştur. Faydacı yaklaşımın hayvanlara gerçek hak- lar tanımadığını iddia eden Tom Regan ise refahçı yaklaşımı reddetmiş ve hak temelli bir teori geliştirmiştir. Hayvanların insan tarafından sö- mürülmesinin son bulabilmesi için öncelikle eşya olarak muamele görmeme hakkının tanınması gerektiğini düşünen Gary Francione, lağvedici yaklaşımı yaratmıştır. Hayvanların mal statüsünün lağvedilmesi, onların bazı temel haklara sahip olduğunun kabul edilmesiyle sonuçlanacaktır. Hayvanlara tanınması gereken anlamlı temel haklar yaşam hakkı ve ha- beas corpus haklarıdır. Söz konusu tanıma hayvanların insanlarla olan ilişkisine göre belirlenmeli ve vahşi, sınır ve evcil hayvanlar için ayrı düzenlemeler yapılmalıdır.