HATAÎ'NİN ELİFNÂME ŞEKLİNDE YAZDIĞI DÜVAZDEH

Özet

Şairler, şiirlerini oluştururken farklı şekil ve türleri kullanarak orijinal, estetik eserler vermiş- lerdir. Halk ve divan edebiyatlarında Arap harflerinin diziliş özelliklerinden yararlanılarak oluşturulan şekillerde, değişik konularda yazılan elifnâmelere rastlanmaktadır. Elifnâme- lerde genellikle dinî tasavvufî temalar işlenmektedir. Elifnâmelerin şekil mi tür mü olduğu hakkında farklı görüşler bulunmaktadır. Alevi-Bektaşi edebiyatında yaygın olarak örnekleri görülen on iki imamı konu edinen düvazdeh, düvaz imam veya düvaznâme olarak adlan- dırılan şiir türü bulunmaktadır. Alevî toplumunun yedi ulu ozanından biri kabul elden Şah Hatâînin, Elifnâme şeklinde yazdığı, içinde on iki imamın da konu edildiği düvazdehi il- ginç bir örnektir. Kahramanlar sembolleriyle zihinlerde yer alır. Bu sembol genellikle kah- ramanın atı ve silahıdır. Kahramanın erginlenme sürecinde öne çıkan bu semboller zaman içinde onunla özdeşleşir. Bu bağlamda Hz. Ali de atı Düldül ve kılıcı Zülfikar ile özdeşleşmiş, edebi metinlerde genellikle birlikte anılmıştır. Çalışmamızda elifnâme hakkında genel bilgi verilerek Hatâînin düvazdehinin metni ışığında, metne nakarat olan Lâ fetâ illâ Ali ifa- desinin çağrıştırdığı anlam çerçevesinde Hz. Ali ve kılıcı Zülfikara dikkat çekilerek şiirin transkribe edilmiş metnine yer verilecektir.

Abstract

Poets have always produced original and esthetical works while forming their poetry. Elifnâ- mes written in various topics and in the forms inspired by the array of Arabic letters take pla- ce in both Divan and Folk Literatures. Religious and Sufi themes are usually included in Elif- nâmes. It is still controversial that whether Elifnâmes are called a type or a form. Moreover, poems named as düvazdeh, düvaz imam or düvazname which tell about the Twelve Imams are commonly included in Alevi-Bektashi literature. As an intriguing example, Duvaznâ- me of Şah Hatâî, who is considered as one of the prominent seven poets of Alevi society, is written as an Elifnâme and tells about the Twelve Imams. Heroes remain in minds with their symbols. Usually these symbols are heroes horses or arms. Heroes are identified with these symbols which become prominent in their development process. In this context, Saint Alis horse, Düldül and his sword, Zülfikar are the identifiers of his heroic existence in the texts in which they take place together. In our study, there will be an outline of Elifnâme with the original transcribed text. Also we will discuss the chorus lâ fetâ illâ Ali in the context of the meaning it reminds by paying attention to the uses of Hz. Alis name with his sword Zülfikar.