Uluslararası Dengeler Çerçevesinde Osmanlı İmparatorluğu-Venedik Cumhuriyeti İlişkileri ve Sadrazam İbrahim Paşa (1523-1536)
Özet
Kanunî Sultan Süleyman döneminin uluslararası siyasetinde belirleyici role sahip olan İbrahim Paşa’nın sadrazamlık döneminde Osmanlı İmparatorluğu ve Venedik Cumhuriyeti arasındaki diplomatik ilişkiler güçlendirilmiş ve Osmanlı’nın Habsburg İmparatorluğu ile siyasi, askeri ve ideolojik mücadelesinde Venedik Cumhuriyeti hem bir müttefik hem de bilgi akışını sağlayan bir istihbarat kolu olarak değerlendirilmiştir. Bu dönemde iki devlet arasında bir savaş vuku bulmamıştır. Ancak, 1532 Alaman Seferi sonrası Venedik’in Habsburg İmparatorluğu’na yakınlaşması, Osmanlı’nın da Venedik’e yaklaşımını da değiştirmiş; İbrahim Paşa Venedik yönetimini birçok kez ahidnâme şartlarına uygun olarak hareket etmek konusunda uyarmıştır. Dönemin Venedik belgelerinde, Venedik dostu olarak nitelendirilen Paşa’nın, sadaretinin son yıllarında Venedik’e karşı daha sert bir tutum sergilediği görülmektedir. Bu makale, iki devlet arasındaki ilişkilerin esasen değişen uluslararası dengeler çerçevesinde şekillendiği iddiasını taşımakta ve bu dönemde İbrahim Paşa’nın gerek uluslararası siyaseti kurgulayan, gerekse Osmanlı-Venedik ilişkilerini dengeleyen en etkili siyasi isim olduğunu saptamaktadır. Paşa’nın 1536’da ölümünü takiben, 1537’de Venedik’e bağlı Korfu Adası’nın kuşatılması ve Osmanlı-Venedik barışının bozulması bu savın kuvvetli destekleyicisidir.
Abstract
During the Grand Vizierate of İbrahim Pasha, decisively shaping Ottoman international policy during the reign of Kanunî Sultan Süleyman, the diplomatic relations between the Ottoman Empire and Republic of Venice were strengthened. In the scope of the Ottoman-Habsburg political, military and ideological rivalry, the Republic was perceived both as an ally and source of information. In this period, an open war between the states was never experienced. However, following the 1532 German Expedition, a rapprochement between Venice and the Habsburg Emperor changed the Ottoman approach towards Venice and İbrahim Pasha often warned the Republic to act according to the ahidnâme rules. The Venetian documents of the period, in which he was defined as the friend of Venice, displays that Pasha adopted a tough policy toward the Republic in his last years in the grand vizierate. This article argues that the Ottoman-Venetian relations in the mentioned period was basically shaped by the changing international balances and İbrahim Pasha was the most influential political character both editing the international policies and balancing the Ottoman- Venetian relations. The Ottoman expedition to Corfu Island of Venice following his death in 1536, proves this argument.