Alevî-Bektaşî şiir dünyasından "Âb-ı Hayât"a genel bir bakış

Özet

Bu çalışmanın hareket noktasını, Alevî-Bektaşî edebiyatına ait konulardan dem vuran (bunlardan bazılarının bizzat Alevî-Bektaşî menşeili olduğu da dikkate alınarak) beş şairin -Hayreti, Nesimi, Kaygusuz Abdal, Pir Sultan Abdal ve Usuli- divanları arasından taranan âb-ı hayât teriminin geçtiği beyit ve dörtlüklerin şerhi oluşturmaktadır. Makalede bu beş şairin şiirlerinin genel karakteristiği çıkarılmaya çalışılarak, ‘Âb-ı hayât’ın, Alevî-Bektaşî dünyasındaki yeri ve önemi derinlemesine bir incelemeye tabi tutulmuş; çağrışımları (Hızır-İlyas, sonsuzluk, diriliş, sevgili, kozmik döngü vs.) ve başka alanlara olan sirayeti (Alevîlik, mitoloji, efsane, tasavvuf vs.) gözler önüne serilmeye çalışılmıştır

Abstract

This study consisted of the couplets and quatrains that involve the term, “âb-ı hayat (elixir)” which is scanned among the divans of the five poets, Hayreti, Nesimi, Kaygusuz Abdal, Pir Sultan Abdal and Usuli (it is considered that some of them are Alevi and Bektashi), who have great importance in Alevi- Bektashi literature. In this article, the general characteristic of these five poets’ poems was tried to be revealed, The importance of “âb-ı hayat” in Alevi- Bektashi environment was deeply investigated, its associations (Hızır-İlyas, eternity, revival, lover, cosmic circle etc.) and the contagion to the other areas (Alevism, mythology, legend, Sufism) was revealed.