Safevî-Osmanlı savaşı'ndan itibaren dinî söylemin siyasal propaganda aracı olarak kullanılması: Dede Kargın örneği

Use of the religious thoughts to serve the political propaganda after the Safawid - Ottoman war: An outline on Dede Qargın case

Özet

Bu makalede, Osmanlı Devleti ile Safevî Devleti arasındaki siyasi, kültürel, dinî ve sosyal yapı ele alınmıştır. Farklı bu iki yapı her iki devletin komutanları arasında Dede Kargın Mevkiî'nde yaptıkları savaş etrafında anlatılmıştır. Bu savaş, iki ülke arasındaki kültürel, siyasi ve dinî çizgiyi ve kırılmayı oluşturmaktadır. Savaşın görünen yönü, savaş sonrasında ziyaret bölgesinde bulunan toplulukların göçlerle Safevîlere katılmaları ve Osmanlı sınırlarının çok genişlemesidir. Oysa Dede Kargın Mevkiî, yerleşik siyasi, dinî ve kültürel yapıyı ima eder. Bu ima, her iki ülke tarafından birbirini tanımlayan ya da kendisini tanımlayan söylemi görünür kılmaktadır. Böylece makale bu eksende her iki devletin geliştirdiği ideolojinin din merkezinde oluşunu ve dinin söylem ve siyasal propagandanın bir parçasına dönüşmesini ele alır.

Abstract

The article, evaluates the political, cultural, religious and social structure between the Ottoman and Safawid states. And the two structures are explained with a focusing on the war between the commanders of the both states in Dede Qargin Area. This war was a cultural, political and religious line and a breaking point between them. As a result, after the war many communities in Dede Qargin shrine area migrated to the Safawid region, and Ottoman borders were more widened. Actually, Dede Qargin area stands for a settled political, religious and cultural structure. And the case shows the claims of both states about each other or about their-selves. That is to say, the paper assesses that the ideology of the both states was of a religious character, and religion was tranformed to a political propaganda item.