Dergiler / İslam Tetkikleri Dergisi / 2020 / Cilt: 10 - Sayı: 2
İzmirli İsmail Hakkı'nın Metafizik Alana Dair Bilinmeyen Bir Eseri: Muhtasar mâ ba'de't-tabîa
- Sayfa
- 633–654
- DOI
- —
Özet
İzmirli İsmail Hakkı (öl. 1869-1946), İslâm düşüncesinin çeşitli alanlarında pek çok eser vermiş önemli düşünürlerden biridir. Metafizik ilmi alanında daha çok Muhtasar felsefe-i ûlâ adlı eseri bilinmektedir. Onun bu alanda Muhtasar mâ ba‘de’t-tabîa adında bir başka çalışması da mevcuttur. Araştırmalarımız sonucu İzmirli üzerine yapılan çalışmalarda söz konusu ikinci esere hiç atıf yapılmadığı fark edilmiştir. Bu nedenle makalemizde, hem eseri şekil ve muhteva açısından tanıtmayı hem de İzmirli’nin böyle bir telifi olduğuna dikkat çekmeyi amaçlamaktayız. Zira söz konusu eserde, metafizik ilmindeki epistemoloji, ontoloji ve teoloji konuları oldukça sistematik ve eleştirel bir üslupla ele alınmıştır. Ayrıca modern Batı düşüncesinin, İzmirli’nin tabiri ile felsefe-i cedîdenin, metafizik disiplinine dair yorumları tahlile tabi tutulmuş ve yer yer tenkit edilmiştir. Buna ek olarak eser içerisinde metafizik alana dair kavramların Fransızca karşılıklarına yer verilmiştir. Ele alınan konular, mukayeseli bir şekilde işlenmiştir.
Abstract
Izmirli Ismail Haqqi (1869-1946) was an important philosopher who published numerous works in various fields of Islamic thought. Among his notable works in the field of metaphysics are: Mukhtasar felsefe-i ūlā; and, Mukhtasar mā ba‘de’t-tabīa. However, in his studies on Izmirli, it has been noted that there was no reference to a second work. For this reason, we aim to introduce the work in terms of form and content and draw attention to the fact that Izmirli does indeed have such a work. This second work presents ideas on epistemology, ontology and theology (all variously related to metaphysics) in a systematic and critical way. In his work, his views on Western metaphysics are analyzed and some are also criticized. Furthermore, the text contains the French translations of the concepts being examined. In this article, the topics discussed in his text are comparatively examined.