Hakîm es-Semerkandî’nin “es-Sevâdü’l-A‘zam” İsimli Eseri Bağlamında Mâtüridî Akâid Eserlerinde Fıkhî Konulara Yer Verilmesinin Muhtemel Nedenleri

The Probable Reasons of the Presence of Issues Concerning Fıqh in The Maturidi Doctrine in The Context of Hakim as-Samarkandi’s Work Titled as-Savadu al-A’zam

Özet

Hicri I ve II. asırlarda meydana gelen bir takım olaylar, Müslümanların düşünce dünyalarına dabazı tartışmaları beraberinde getirmiştir. Tartışmalı ortamın gerektirdiği sahih bir inanç sistemininortaya konulması, akâid türü metinlerin yazılmasına sebep olmuştur. Mâtürîdî ekolünde, Ebû Hanife(ö. 150/767)’nin Fıkhu’l-ekber’i ile başlatılan bu tür metinler içerisinde Hakîm es-Semerkandî (ö.324/953)’nin es-Sevâdü’l-a‘zam’ı da önemli bir yer tutmaktadır. Bu metnin ayırt edici özelliği ise akâideseri olmasına rağmen içerisinde birçok fıkhî meseleler barındırmasıdır. Genelde akâid metinlerindeözelde de es-Sevâdü’l-a‘zam isimli eserde fıkhî meselelerin yer almasının muhtemel sebeplerini incelemeyeyönelik olan bu çalışmada; Akâid ve fıkıh arasındaki sağlam ilişki, müellifin hanefi-matürîdî geleneğinebağlılığı, muhalif fırkaların görüşlerine tepkisel bir söylem ve dönemin güncel sorunlarına cevap bulmagayesi üzerinde durulacaktır.

Abstract

Some developments in the first and second century of the hijri calendar, caused to some theoreticaldebates among Muslims. The need for an authentic faith system paved the way for the writing of Islamicdogmas. Hakim as-Samarqandi’s (d. 324/953) es-sevadu al-a’zam takes an important place amongsuch kind of studies which was started by Abu Hanifa’s (d. 150/767) Fiqhu’l-Akbar. The distinguishingfeature of this study is its inclusion of many Islamic law issues. This article examines the causes ofpresence of Islamic law issues, generally in theological works, especially in as-Savadu al-a’zam. In thearticle solid connection between Islamic law and Islamic doctrines, the commitment of the author toHanafi-Maturidi tradition, a reactional discourse against the opposing parties and the aim to findanswers for the problems of the time will be examined.

Anahtar kelimeler: Akâid, Fıkıh, Mâtürîdî, Semerkandî, es-Sevâdü’l-a‘zam