Dergiler / İlahiyat Tetkikleri Dergisi / 2018 / Sayı: 49
İbn Sînâ Metafiziğinde Nefs-Beden Düalizmi Üzerine Bir Zihin Felsefesi Değerlendirmesi
- Sayı
- 2018 · Sayı: 49
- Sayfa
- 161–184
- DOI
- —
Özet
İlk Çağ’dan beri filozofların temel problemlerinden olan nefsin varlığı, mahiyeti, ölümsüzlüğü ve bedenle ilişkisi konuları, İbn Sînâ metafiziğinin de ontoloji ve epistemoloji arasında köprü görevi gören önemli tartışmalarındandır. İbn Sînâ’nın nefs anlayışı hem Platon hem de Aristoteles felsefeleriyle benzerlikler taşısa da birçok yönüyle ikisini de aşan konumdadır. Ruh-beden problemi denildiğinde akla gelen ilk isim olan Descartes’tan çok önce, İbn Sînâ’nın da nefs-beden problematiğini sistematik bir yaklaşımla göz önüne serişi takdire şayandır. Bu amaçla, bu çalışma öncelikli olarak İbn Sînâ’nın nefs teorisini nefsin tanımı, özü, işlevi ve önemi bağlamında değerlendirmeye alacak, daha sonra bu teorinin izlerini modern zihin felsefesi tartışmalarında arayacaktır. Özellikle, İbn Sînâ ve Descartes felsefeleri nefs-beden ilişkisi huşunda karşılaştırılacak, güçlü ve zayıf yönleri tespit edilmeye çalışılacaktır. İbn Sînâ’nın uçan adam istiaresi ile ortaya koyduğu nefsin bedenden ayrı bir töz olduğu fikri ile Descartes’in ruh-beden düalizminin örtüştükleri ve ayrıştıkları meselelerden yola çıkarak, İbn Sînâ’nın nefs teorisi modern zihin felsefesi içinde konumlandırılmaya çalışılacaktır.
Abstract
Soul has been a huge problem in history of philosophy within the context of its description, existence, immortality and its relationship with body since the ancient times. Avicenna’s theory on soul could be evaluated as a bridge between his epistemological and ontological ideas. Although his theory has similar characteristics with Plato’s and Aristoteles’ philosophical arguments on soul, Avicenna offers a significant schema on soul that really exceeds both Plato and Aristoteles. Avicenna proposed a systematical analysis of mind-body problem decades before Descartes, who has been known as the constructer of mind-body problem. Therefore, it should be taken into an account that Avicenna although lived in Middle-ages, made a significant contribution to both psychology and philosophy of mind indirectly. The aim of this essay is firstly to evaluate Avicenna’s soul theory concerning the description of soul, the nature of soul, types of soul and the functions of soul and then to search for its effects on modern philosophy of mind. Especially it is easy to realize that there is an explicit similarity between Descartes and Avicenna’s ideas on soul. On the issue of mind-body problem, Descartes claims that mind could exist without the existence of body. Mind is a separate and distinct substance; however, there is a mutual relationship between mind and body through pineal gland. Similar with Descartes, Avicenna also claims that soul can exist without body because it is a distinct substance. He constructs a ground for this idea by using his popular thought experiment “flyman”. In this essay, it is tried to be indicated that Avicenna’s theory of soul has important reflections both on Descartes and modern philosophy of mind