Dergiler / Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi / 2012 / Sayı: 62
1940 Sonrası toplumcu Türk Şiirinde Hacı Bektaş Velî ve Pir Sultan Abdal imgesi
- Sayı
- 2012 · Sayı: 62
- Sayfa
- 45–82
- DOI
- —
Özet
Türk halk kültürünün önemli figürlerinden olan Hacı Bektaş Velî ve Pir Sultan Abdal, modern Türk şiirinde zaman zaman karşılaşılan imgelerdir. Bu çalışmada 1940-2010 yılları arasında modern Türk şiirinde geniş bir tarama alanı oluşturulmuş, Hacı Bektaş Velî ve Pir Sultan Abdal’ı imgeleştiren, onların yaşamları ve eserleriyle alıntı, anıştırma, gönderme, imge, söyleyiş yoluyla metinler arası ilişki kuran şiirler tespit edilerek yorumlanmıştır. Modern şairlerin Hacı Bektaş Velî’nin sakin ve barışçı tavrını, Pir Sultan’ınsa muhalif kimliğini, idamını, halkın belleğinde hâlâ canlı kalmış dize ve imgelerini şiirlerine taşıdıkları görülmüştür. Şiirlerde Hacı Bektaş Velî ve Pir Sultan’ın tarihsel gerçekliklerinden biraz farklılaştırılarak ve bağlı oldukları tasavvufi dünya görüşünden bağımsızlaştırılarak ya barış için ya da mücadele için birer halk önderi olarak algılandıkları dikkati çeker. Modern Türk şiirinde Hacı Bektaş Velî ve Pir Sultan Abdal’a yapılan göndermeler beklenenden az olsa da özellikle toplumcu şairlerin, kendi düşüncelerine daha uygun bulmaları nedeniyle Hacı Bektaş Velî’ye oranla Pir Sultan Abdal’a daha fazla yer verdiklerini söylemek mümkündür.
Abstract
Hacı Bektaş Veli and Pir Sultan Abdal who are well-known figures of Turkish folk culture are images that one can sometimes come across in modern Turkish Poetry. In this article, the poems from 1940 to 2010 have been examined in order to find out the intertextual relations that occur as a result of quotations, reminders, images and styles. It has been found out that modern poets mostly refer to the tranquillity and peace-loving manners of Hacı Bektaş Veli, and the opposition-loving identity and the hanging event of Pir Sultan in their poems. In the poems it is noticeable that Hacı Bektaş Veli’s and Pir Sultan’s historical reality have been slightly changed, and it is also observable that they have been, mentally, separated from their mystic world views and, as a result, they have begun to be recognized as national heroes for peace or fighters for political ideas. It is also possible to claim that especially socialist poets have preferred to refer to Hacı Bektas Veli more than Pir Sultan Abdal because of finding his political views more similar to their own although the references have been less than expected in number.