Bulgar Eksarhlığı'nın Kuruluşu ve Statüsü

Özet

Osmanlı Devleti, gayrimüslim vatandaşlarını “Millet Sistemi” olarak adlandırılan bir hukuki yapı içerisinde idare etmekteydi. Bu sistem çerçevesinde gayrimüslimler; Yahudiler, Rumlar ve Ermeniler olarak üç millete ayrılmışlardı. Yine bu yapı içerisinde tüm Hristiyan tebaa Rum ve Ermeni milleti olarak ikiye ayrılmıştı. Etnik olarak bu milletlerden olmayan Hristiyan topluluklar da inançlarına göre Rum veya Ermeni milletlerinden birine tâbi kabul edilerek, o millet içerisinde değerlendirilmişti. Kısacası Osmanlı millet sistemi etnik değil dinî bir yapılanma idi ve devlet de vatandaşlarını dini kimliklerini esas alarak tanımaktaydı. Ortodoks Hristiyan olan Bulgarlar da Rum milletine tâbi ve Rum Patrikhanesi’ne bağlıydılar. Bu durum zamanla Rumların, dini yönetimi ellerinde bulundurmalarından dolayı, Ortodoks olan diğer tebaa gibi kendisine bağlı olan Bulgarlara da baskı ve asimilasyon politikaları uygulamalarına neden olmuştu. Bulgar milleti ise bu durumdan kurtulabilmek için Rum milletine tâbi olmaktan çıkmak ve kendi milli kiliselerine sahip olmak için mücadele edecekti. Islahat Fermanı sonrası Osmanlı Devleti’nin gayrimüslimlerin idaresinde yaptığı köklü değişimler sonrası Bulgarların bu mücadeleleri daha da artmıştı. Netice olarak 1870 yılında Bulgarlar, Rum Patrikhanesi’nden ayrılarak kendi milli kiliselerinin devlet tarafından tanınmasını sağlamışlardı. Bu makalede Bulgarların milli kiliselerini kurmak için yaptıkları bu mücadeleler ve bağımsız Bulgar kilisesinin devlet tarafından tanınması sonrası yaşanan gelişmeler incelenecektir.

Abstract

The Ottoman State, administered non-Muslim citizens in a legal structure called the "Millet System". In the frame of this system non-Muslims were separated as three millets: Jews, Greeks and Armenians. Within this structure, all Christian subjects were divided into two as the Greek and Armenian millets. Christian communities not ethnically belonging to these millets were accepted as one of the Greek or Armenian millets according to their religious beliefs. In short, the Ottoman Millet system was a non-ethnic, religious structure. Hence the state recognized its citizens based on their religious identities. The Bulgarians, who are Orthodox Christians, also belonged to the Greek Patriarchate. This led to the implementation of the oppression and assimilation policies of the Greeks to Bulgarians, who belonged to the Greek Patriarchate. Thus, the Bulgarians has struggled to get rid of this situation and to have their national churches by getting out of the Greek millet. The radical changes in the administration of the Ottoman State regarding non-Muslims after The Imperial Reform Edict have increased the struggle of the Bulgarians. As a result, in 1870 the Bulgarians left the Greek Patriarchate and made their national churches recognized by the state. This article examines the struggle to establish the Bulgarian national church and the developments that have taken place after the recognition of the independent Bulgarian church by the state.

Anahtar kelimeler: Bulgaristan, Eksarhlık, Rum Patrikhanesi, Osmanlı Millet Sistemi