TARİHİ SÜREÇTE MUŞA'ŞA'LAR

Özet

XV.Yüzyıl Huzistan ve Irak-ı Arabın güney doğusu sırasıyla Timurlu, Karakoyunlu, Ak- koyunlu ve Safevîlerin hakimiyet bölgesidir. Devlet yöneticileri kendilerine alternatif olarak gördükleri Muşaşalar ve onlar ile benzer özellik taşıyan diğer aşırı Şiî ve tasavvufî hareketlerin isyanlarını bastırmak için uğraşmış vermişlerdir. Bu hareketler içerisinde Muşaşalar bazen bağımsız, bazen ise vassal olarak Huzistan ve Irak-ı Arab bölgesinde varlıklarını sürdürmüşlerdir. Çeşitli dönemlerde merkezi otoriteyi elinde tutan yönetimle anlaşmazlıklar içerisine giren Muşaşalar varlıklarını uzun bir süre yarı özerk bir şekilde, mevcut güçleri tedirgin etmekten öteye gidemezken hâkimiyet alanlarını genişletememişlerdir. Mahalli bir oluşum olarak ortaya çıkan Muşaşalar devletleşme sürecinde ciddi mücadeleler vermiştir. Bu makalede, Huzistan ve Irak-ı Arabın güney doğusunda ortaya çıkan halk tabanlı batınî ve sufîyane din hareketlerinden biri olan Muşaşaların kendilerine karşı yapılan tüm baskı ve otoriter güçlere karşı verdiği varlık mücadelesini dönem kaynakları taranarak siyasî açıdan genel değerlendirmesi yapılacak, mev- cut iktidar ile ilişkisi sorgulanmaya çalışılacaktır. Ayrıca tarihi süreçte XV. Yüzyıl ve sonrasında oynadığı rol ve bölgeye bıraktığı etki üzerinde durulacaktır.

Abstract

In the 15th century, Khuzestan and south-eastpart of Arabian, Iraq was the dominating region for Timurids, Qaraquyun, Aqquyun Turcomans and Safevid srespectively. Govern- ment authorities struggled against there bellions of Mushashaiyyah, which they see their alternative and those of Shia and sufistic movements that have the same characteristics with Mushashaiyyah. Among these movements, Mushashaiyyah succeeded in surviving in Khuzestan and Arabian regions of Iraq sometimes through rebellions and sometimes as vassal. Mushashaiyyan are entering into disputes with management holding the central au- thority at various times, the presence of a semi-autonomous manner for a long time, to upset the existing power has expanded its sphere of dominance. This article will generally evaluate the existence fight of Mushashaiyyah, which is one of the esoteric and sufistic religious gras sroots movement soccurring in Khuzestan and south-eastpart of Arabian Iraq against pres- sure anda uthoritarian powers on them, through literature review of there levan tperiod.Also, The role will focus on the impact century and later and left the area in the 15th centur