Bilgi İşleme Yaklaşımı Bağlamında Panik Bozukluğu

Özet

1960'lı yıllarda bilgi işleme paradigmasının ortaya çıkması ile deneysel psikolojide bir devrim yaşanmıştır. Bu paradigma, dikkat, algı ve belleğin sistematik olarak incelenmesini sağlayarak, insan zihninin işleyişine ilişkin anlayışı ilerletmiştir. Bilişsel psikolojinin yöntem ve yapılarının psikopatoloji alanına uyarlanması ve iki alanın bütünleştirilmesi çerçevesinde, kaygı bozukluklarında normal dışı bilgi işleme, yoğunlukla üzerinde durulan bir konu olmuştur. Pek çok psikopatolojinin açıklanmasına ışık tutan bilgi işleme yaklaşımı, panik bozukluğuna ilişkin de çok değerli kazanımlar getirmiştir. Bilgi işleme kuramının panik bozukluğuna uyarlanmasına yönelik olarak, farklı kuramcılar Tarafından birbirini tamamlar nitelikte geliştirilmiş olan modeller, yeni deneysel paradigmalar sağlayarak çok sayıda araştırmaya zemin oluşturmuştur. Bilgi işleme yaklaşımı, panik bozukluğunda yalnızca bilişsel içeriklerin değil; algı, dikkat ve bellek gibi bilişsel süreçlerin sistematik olarak incelenmesini olanaklı kılmıştır. Bilgi işleme yaklaşımı, yalnızca panik bozukluğunun daha iyi anlaşılmasına katkı yapmakla kalmamakta; aynı zamanda bu bozukluğun tedavisinde de özgül olarak hangi noktalar üzerinde çalışılması gerektiği konusunda da önemli ipuçları sağlamaktadır. Bu makalede, panik bozukluğunu açıklamaya yönelik çeşitli bilgi işleme modelleri tanıtılacak; daha sonra bu bozuklukta algı, dikkat, bellek ve yorumlama işlevlerinde ortaya çıkan bilgi işleme yanlılıklarına değinilecektir.

Abstract

The information processing paradigm came on the scene in 1960's and paved the way for a revolutionary period in experimental psychology. By facilitating the systematic analysis of attention, perception and memory, this paradigm contributed much to the understanding concerning the functioning of human mind. Since the research on psychopathology had began to utilize the information processing paradigm, information processing abnormalities in anxiety disorders became an important topic of interest. The information processing approach that lighted the way for the explanation of many psychopathologies, also had significant contributions regarding panic disorder. Diverse models developed by different theoreticians in order to adapt information processing paradigm to panic disorder, laid the groundwork for several research by providing different experimental paradigms. The information processing approach have facilitated not only the examination of the cognitive content in panic disorder but also the systematic analysis of the cognitive processes such as perception, attention and memory. Furthermore, this approach provides valuable implications for the treatment of panic disorder. The current article introduces the information processing models of panic disorder and focuses on the information processing biases specific to the perception, attention, memory and interpretation processes in panic disorder.