Karamanlıca bir Nevşehir salnamesi'ne (1914) göre Hacı Bektaş Veli Dergâhı

Haci Bektash Veli dervish lodge according to a Nevsehir annual (1914) in carmanian language

Özet

Anadolunun özellikle iç ve orta kesimlerinde yaşayıp Ortodoks Hristiyan inancını benim- seyen Karamanlı Ortodoks Türkler, Grek alfabesiyle Türkçe yazıyorlar ve Türkçe konuşu- yorlardı. Nüfus mübadelesine kadar devam eden bu süreçte birlikte yaşadığımız ve Türk kültürüne ait çok şeyler paylaştığımız bu insanlar yaklaşık bin yıldan beri Anadoludaydı. Dinî farklılıkları olsa da aynı coğrafyayı paylaştığımız Anadolulu Hristiyanlar ile ortak yön- lerimizin olması yanında birbirimizin yaşayış ve inanışlarından etkilenmemiz de yadsınama- yacak bir durumdur. Bu bağlamda dünyaya mal olmuş olan Hacı Bektaş Veli hazretlerinin de tarihî süreçte birlikte yaşadığımız Ortodoks Hristiyanlar üzerinde etkileri görülmektedir. Bu çalışmada öncelikle Bektaşilik ve Hristiyanlık ilişkisi üzerinde durulmaya çalışılmıştır. Daha sonra 1914 yılına ait Grek harferiyle Türkçe yazılmış Karamanlıca bir salnamenin bir Hristiyanın gözüyle anlatılan Hacı Bektaş Dergâhı ile ilgili bölümü ele alınmıştır. Burada söz konusu bölümün Latin alfabesine aktarılmış şekliyle birlikte tıpkıbasımı yer almaktadır. Ayrıca salnamedeki o döneme ait fotoğrafar türbenin içindeki camiyi, türbenin dışındaki kabristanı, kazan odasını, aslan ağızlı çeşmeyi göstermesi açısından tarihi bir vesika hükmün- dedir. Çalışmanın sonuç bölümünde Bektaşilik-Hristiyanlık ilişkisinin bir başka yönü ortaya konulmaktadır.

Abstract

Te Caramanian people who believed in Orthodox Christianity faith and lived in central Anatolia thorough the history, spoke and wrote Turkish with Greek alphabet. Tese people lived with Turkish and shared many things belonging to Turkish culture for almost a thousand year until the population exchange. In addition to having common characteristics that we have with these Anatolian Christians with whom we shared the same geography despite having diferent religious belief, it is an undeniable fact that we were afected from each others ways of life and beliefs. In this respect, the efects of Hacı Bektash Veli, an international figure now, can be seen on Orthodox Christians that we used to live together in the historical process. Tis study first atempts to focuses on the relationship between Bektashism and Christianity. Ten, the study deals with the section of annual of 1914 in Caramanian language, which is Turkish in Greek alphabet that tells about Hacı Bektash Dervish lodge from a Christian perspective. Facsimile of the aforementioned section along with its form translated into the Latin alphabet is available here. Furthermore, photographs in the annual have the status of historical documents as they show the mosque in the shrine, graveyard outside the shrine, boiler room, lion-mouthed fountain. In the conclusion part of the study, a diferent aspect of Bektashism-Christianity relationship is manifested.