Meyyâfârikîn Bîmâristânı Üzerine Bazı Yeni Bilgiler Işığında Bir Değerlendirme

Özet

Anadolu topraklarında inşa edilen en eski hastanelerden birisi olan Meyyâfârikîn Bîmâristânı Mervânîler döneminde [983-1085] inşa edilmiştir. Emîr Nasîru’d-devle [s. 1011-1061] Hekim Zâhidu’l-‘Ulemâ’nın önerisiyle yaptırdığı hastaneye mülkler de vakfetmiştir. İbnu’l-Ezrak tarafından bildirilen 414 [1023/24] tarihinde hastanenin yapımına başlandığını, İbn Matrân tarafından bildirilen Şevvāl 417 başında [15 Kasım 1026] hastanenin hizmete açıldığını söylemek olanaklıdır. Literatürde yer alan Mervânîler döneminde Meyyâfârikîn’de yapılan hastane ile Artuklular döneminde var olan hastanenin birbirinden ayrı olduğu iddiasını destekleyen bir bilgiye araştırma sırasında ulaşılamamıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucu Mervânîler döneminde Nasîru’d-devle tarafından bina edilen Meyyâfârikîn Bîmâristânı’nın Artuklular döneminde de ayakta olduğunu ve hizmetine devam ettiğini, Necmu’d-Dîn Alpî döneminde de Meyyâfârikîn Bîmâristânı’nın vakıflarının yeniden düzenlendiğini söylemek mümkün görünmektedir.

Abstract

Bīmāristān (hospital) of Mayyāfāriqīn which was one of the oldest hospitals in Anatolia was built during Marwānids’ period [983-1085]. Amir Naṣīr al-Dawla [r. 1011-1061] had the hospital constructed with Zāhid al-‘Ulamā’s suggestion and he devolved it properties for pious purposes, as well. It is possible to say that the dates 414 [1023/24] and the first day of Shawwal 417 [15 November 1026] given by Ibn al-Azraq and Ibn al-Maṭrān were the beginning of the construction and the start of services of the hospital, respectively. During research, no record was obtained supporting claims in the literature that the hospital built in the Marwānids’ era and the one in the Arṭuqids’ era were different. So it seems feasible to propound that Mayyāfāriqīn Hospital had been built by Naṣīr al-Dawla and it stood and provided services during Arṭuqids’ era and its waqfs were rearranged in Najm al-Dīn Alpī period.