THE IMPORTANCE OF STRATEGIC LEADERSHIP IN HEALTHCARE MANAGEMENT

Özet

En basit haliyle bile karmaşık bir yapıya sahip olan sağlık hizmet sektörü; yerelden ulusala doğru gidildikçe ve küresel boyutta irdelendikçe daha da karmaşıklaşmakta, bu noktada yönetsel anlamda bu karmaşıklığı yönetebilmek daha da zorlaşmaktadır. Uluslararası boyutta yaşanan gelişmelerle birlikte sıradan bir hizmet sektörü olmanın dışına çıkan sağlık hizmetleri sektörünün yönetimi de bu gelişmelere kayıtsız kalamamakta ve her geçen gün daha da profesyonel bir hal almaktadır. Özellikle, reform çalışmalarıyla yeniden yapılandırma süreci içerisinde bulunan ve rekabet kavramının gün geçtikçe arttığı sağlık sektöründe; sağlık işletmeleri, rekabet etmenin yollarını bulmak zorundadır. Fakat bu noktada ne tür stratejilerin izlenmesi gerektiği, işletmenin stratejik anlamda güçlü bir yönetime sahip olmasına bağlıdır. 1960lı yıllara kadar tahmin edilebilir bir dış çevreye sahip olan sağlık sektörünün; 1970 sonrasından başlayıp günümüze kadar devam eden süreçte, içerisinde bulunduğu çalkantılı ve karmaşık olarak nitelendirilebilecek dış çevrenin stratejik analizi, yönetsel açıdan büyük önem arz etmektedir. Böylesine değişken çevrelerde; dikkatli analizler, yenilikçilik, öğrenme ve yaratıcı stratejiler, öncelik kazanmaktadır. Bu koşullar altında, sağlık kurumlarında stratejik liderlik, daha da önemli hale gelmektedir. Hasta hakları, kalite, iç ve dış müşteri memnuniyeti, stratejik yönetim ve liderlik gibi kavramlar, günümüz sağlık kurumları yönetiminin odak noktasında bulunmakta ve yine çağa ayak uydurabilen sağlık kurumları; işinin ehli, stratejik yönetim ve liderlik özelliklerine sahip profesyonel yöneticilere ihtiyaç duymaktadır. Sağlık hizmetlerindeki aşırı işyükü, yine sağlık sektöründe rekabetin fazla olması; uzmanlaşmış, birbirinden farklı özelliklere sahip ama bir o kadar da karşılıklı bağımlılık çerçevesinde hareket eden personelin bulunması, kaliteli bir hizmet sunumu adına bu sektörde gelişen teknolojinin sürekli takip edilme zorunluluğu ve en önemlisi de yapılan faaliyetlerin insan sağlığı ile ilgili olması; yönetsel açıdan sağlık sektöründe ciddi sıkıntıları ortaya çıkarmaktadır. Bu sebepledir ki son derece karmaşık bir sistem dâhilinde hareket eden sağlık kurumlarında, işlerin optimum derecede sürekliliğinin sağlanması; hem sağlık kurumlarının stratejik olarak etkili bir biçimde yönetilmesiyle hem de kurum yöneticilerinin stratejik liderlik becerileri odağında gerçekleştirecekleri takım çalışması ile mümkün olacaktır. Amaç: Çalışmanın amacı; kişisel ve toplumsal gelişimin odak noktasında yer alan sağlık kurumlarının, stratejik liderlik becerilerine sahip yöneticiler tarafından yönetilmeleri gerekliliğini bilimsel literatür ışığında ortaya koymak ve bu hususta çözüm önerileri geliştirmektir. Kapsam: Gerek ulusal ve gerekse uluslararası literatürde sağlık kurumları yönetiminde stratejik yönetim ve stratejik liderlik çerçevesinde yapılan çalışmalar, bu makalenin kapsamını oluşturmakta ve bu kapsamdaki konuyla ilgili akademik bilgiler, çözümlenerek okuyucuya sunulmaktadır. Yöntem: Çalışma yöntemi olarak literatür taraması yapılmış ve konuyla ilgili bilimsel çalışmalar irdelenerek elde edilen bilgiler, bilimsel bakış açısıyla çözümlenmiş ve yorumlanmıştır. Araştırma Problemi: Araştırma, şu problem cümlesi etrafında şekillenmektedir: Uluslararası sağlık sisteminde ve globalleşen dünyada uluslararası sağlık sektörünün bir alt sistemi olan Türkiye sağlık sisteminde, sağlık kurumları yöneticileri için genelde stratejik yönetim ve özelde stratejik liderlik kavramlarının önem derecesi nedir? Sistemsel ve bilimsel olarak konuyla ilgili yapılan çalışmalar nelerdir ve neler yapılması gerekmektedir? Kurumsal Çerçeve ve Kısıtlar: Araştırma metninde öncelikle kavramsal boyutta Yönetim, Stratejik Yönetim, Lider ve Stratejik Liderlik kavramları ele alınmakta, daha sonra Stratejik Liderlik kavramı ayrıntılı olarak irdelenmektedir. Dördüncü bölümde ise Sağlık Kurumları Yönetiminde Stratejik Liderliğin Önemi üzerine yapılan çalışmalar çözümlenerek ortaya konulmaktadır. Sonuç ve öneriler kısmında ise, sağlık kurumları yönetimi odaklı ulusal ve uluslararası sağlık sistemine yönelik çözüm önerileri sunulmaktadır. Sonuç: Küreselleşen dünya ile birlikte özellikle sağlık sektöründeki kalite beklentisinin ve rekabet seviyesinin de artması neticesinde, stratejik yönetim ve liderlik kavramı, sağlık kurumları yönetimin vazgeçilmez unsurları olarak karşımıza çıkmaktadır. Diğer sektörlerde olduğu gibi, sağlık sektöründe de geleceği görmek ya da tahmin edebilmek, günümüzün değişken çevresel şartları altında oldukça güçtür. Ülkesel ve küresel boyutta bakıldığında, sağlık sektörünün yoğun bir değişime maruz kaldığı ve bu değişimle birlikte sağlık kurumlarının, değişken ve karmaşık çevresel koşullar altında rekabet etmek ve sundukları hizmetleri daha etkili, daha ucuz ve daha kaliteli sunmanın yollarını araştırmak zorunda kaldıkları görülmektedir. Sağlıkta Dönüşüm programı Kapsamında 2012 yılı sonları itibariyle aktif olarak çalışmaya başlayan Kamu Hastane Birlikleri; artık sadece özel sektörün değil, kamu sağlık kuruluşlarının da bu rekabetten etkileneceklerini, kaliteye daha çok önem vermeleri gerektiğini ve stratejik yönetim ve liderlik kavramlarını benimsemeleri gerekliliğini ortaya koymaktadır. Günümüz şartlarında, sağlık sektöründe yaşanan güçlüklerle (küreselleşen dünya, siyasi etkiler, teknolojiye aşırı bağımlılık, insan gücünün önemi, sağlığın hata kabul etmeyişi, ) başa çıkabilmek için, yöneticilerin stratejik olarak düşünmeye, vizyon sahibi olmaya, bugünden yola çıkarak geleceği okuyabilmeye ve insan ilişkilerini etkili bir şekilde yürütmeye ihtiyaçları vardır. Bütün bunların neticesinde ise günümüz sağlık kurumları, sektörde yaşanan bu değişimin yönetilebilmesi adına, stratejik liderlere ihtiyaç duymaktadır. Hastane yöneticileri üzerinde çalışan Uğurluoğlunun (2009) yürütmüş olduğu çalışma da ortaya koymuştur ki; stratejik liderlik özelliklerini kullanan hastane yöneticileri, kendilerini daha başarılı olarak

Abstract

Healthcare Sector which has a complicated system even in the simplest term is getting more complicated through handling it in a national level and in a worldwide dimension. At this point, it is getting harder to manage this complication in a managerial sense. With the developments in international dimension, healthcare management sector which is no more an ordinary service sector cannot stand idle by these developments and day by day it has gained a more professional structure. Terms such as patient rights, quality, internal and external customer satisfaction, strategic management and leadership have been in the focal point of modern-day healthcare management, and health institutions which keep up with the times need professional managers which are competent in work and have features of strategic management and leadership