FIRM GROWTH AND ITS CHARACTERISTICS: CORRECTION FOR SAMPLE SELECTION BIAS USING HECKMAN SELECTION MODEL

FİRMA BÜYÜMESİ VE KARAKTERİSTİKLERİ: ÖRNEKLEM SEÇİM YANLILIĞININ HECKMAN SEÇİM MODELİ KULLANILARAK DÜZELTİLMESİ

Özet

Firmaların büyüme ve hayatta kalma performansı üzerinde etkili olan birçok faktörden bahsedilmektedir. Büyüme, hayatta kalma sonrası devam eden bir süreci ifade ettiği için, bahsedilecek olan üçlü sınıflandırmada yer alan değişkenler aynı zamanda firmaların büyüme performansını etkileyen faktörler olarak da kabul edilmektedir. Bugün birçok firma, hayatta kaldıkları süreç içerisinde farklılaşma ve sürekli bir büyüme çabası içindedir. Bu çabaların bir sonucu olarak birçoğu sağlıklı bir biçimde büyüme amaçlarını gerçekleştirmektedir. Firmaların sağlıklı biçimde kurulması o firmanın yaşamını devam ettirmesi ve büyümesinde çok önemli bir etkiye sahiptir. Bu nedenle girişimcinin firma kurulmadan önce doğru sektörü ve piyasada ihtiyacı hissedilen bir faaliyet alanını tespit etmesi gerekmektedir. Ancak birçok girişimci ticari faaliyette bulunurken kuruluş aşamasında hatalar yapmaktadır. Girişimciler yeteri kadar piyasa araştırması yapmadan, o yıl hangi alanda ticaret olumlu sinyaller verdiyse bir sonraki yıl o sektöre yönelmektedirler. Bu durumda da talepten fazla arz ile sektör daralmaktadır. Bu yüzden piyasa araştırması yapılmadan açılan birçok işletme daha yaşını bile doldurmadan kapanmaktadır. Bazı firmalar ise büyürken kendi sonunu getirmekte, yani dengeli ve sağlıklı bir büyüme gerçekleştirememektedir. Çünkü firmalar büyürken sağlıklı bir mali yapıya sahip olmadıkları için sahip oldukları sermayeyi de tüketerek iflasa doğru gitmektedirler. Bu durumdan kurtulmak için firmalar piyasayı iyi takip etmeli ve gelişmelere göre planlama yapması gerekmektedir. Bazen firmaların, büyümek yerine dönemsel olarak hayatta kalmayı becerebilmeleri daha iyi sonuçlar verebilir. Bu durumda bazı firmalar hayatta kalmayı başarmış ve tutarlı bir şekilde büyüyebilmişken, bazılarının işlerinin durağanlaşması ve ölmeleri araştırmacıları bu olumsuz durumun nedenlerini ve sonuçlarını araştırmaya yönlendirmiştir. Yapılan araştırmalar göstermişki firmaların hayatta kalma ve büyüme performansını etkiyen bazı faktörler vardır. Özellikle son zamanlarda araştırma tekniklerinin gelişmesiyle, örneklem seçme ya da bulma kolaylığı, ekonometrik araçların gelişmesi, verilerin bulunabilirliği gibi olumlu yöndeki ilerlemeler sayesinde bu alanda yapılan ampirik çalışmalar artmaktadır. Firmaların performans ve ölçek anlamında büyümesi, ekonomik büyüme ve toplumsal refahın artmasına önemli katkılar sağlamaktadır. Ayrıca, yeni firma ve girişimlerin kapasitelerini arttırmaları ve büyümeleri ile birlikte, atıl durumdaki işgücünü istihdam ederek işsizliğin azalmasına katkı sağlayacağı varsayılmaktadır. Bununla birlikte, Türkiyede firma büyümesinin belirleyicileri ve bireysel firma büyüme süreci ile ilgili kesin bilgiler mevcut değildir. Bu noktada, başarılı büyüme performansı gösteren firmalar arasında ortak özellikler olup olmadığı ve hangi destek türlerinin ve politikaların hızlı büyümeye katkı sağlayacağının belirlenmesi önem kazanmaktadır. Firmaların hayatta kalma ve büyüme performansı ile ilgili yapılan çalışmaları temel alarak, firmaların hayatta kalmasını ve büyümesini etkileyen faktörler üç ana kategoride sınıflandırılmıştır. Bu etkili olan faktörler örgütsel, yönetsel ve çevresel faktörler olmak üzere üç temel kategori içinde incelenmektedir. Çalışmamızda bu faktörlerden hangilerinin Isparta>da ağaç ve orman ürünleri endüstrisinde faaliyet gösteren firmaların hayatta kalma ve büyüme performanslarına etki ettiklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Örneklem olarak belirlenen firma sayısı 61dir.Firmaların hayatta kalma ve büyüme performanslarının belirlenmesi için belirli bir zaman aralığında değerlendirme yapılması gerekmektedir. Bunun için 2008-2011 yılları baz alınmıştır. Firmaların büyüme performansını etkileyen faktörler 61 adet firmayla yapılan anketler yardımıyla elde edilmiştir. Bu firmaların 57si faaliyetine devam etmekte, 4ü ise çeşitli zamanlarda faaliyetine son vermiştir. Veri seti sansürlü değişkenler içerdiği için, yöntem olarak Tobit Modeli ve Heckman Seçim modeli kullanılmıştır. Örneklemde çıkış yapan 4 firma hariç, 19 firma büyüme performansı gösterirken, 38 firmanın ölçeği aynı kalmıştır. Ampirik bulgular; girişimcinin tecrübesi, Ar-Ge ve Patent değişkenlerinin firmaların büyüme performansları üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Girişimcinin tecrübesi, firmanın hayatta kalma ve büyüme performansını olumlu etkilemektedir. Tecrübe, doğru ürünü doğru zamanda üretme, gerekli kaynakları nereden ve nasıl en kaliteli ve en ucuza temin etme imkânı sağlar. Bunun yanında tecrübeli girişimci teknik olarak hızlı ve kaliteli mal üretme yeteneği sayesinde rakiplerine oranla büyük bir avantaj elde etmektedir. Tecrübenin artmasıyla beraber firma aldığı kararlarda yanılma payını en aza indirmektedir. Girişimcinin geçmiş iş tecrübesine sahip olması firma büyümesinde, firma sahibinin, çalışanların yeteneklerini ve birikimlerini doğrudan etkiler. Bunun yanında bu durum firma sahibine geniş bir network sağlayarak firma büyümesini etkileyebilir. Literatürde iş deneyiminin firma büyümesindeki etkisi hakkında çeşitli sonuçlar vardır. Girişimci eğer şu andaki işinde geçmiş tecrübeye sahipse firma büyümesine katkı sağladığı genel bir kabuldür. Yapılan çalışmaların tamamında geçmiş iş deneyiminin firmanın başarısını arttırdığı vurgulanmıştır. Buradan da anlaşıldığı gibi tecrübe firmaların hayatta kalma ve büyümesini genellikle olumlu etkilemektedir. Ar-Ge her ne kadar yetersiz görünse de, büyümek ya da hayatta kalmak isteyen firmalar ar- ge faaliyetlerine önem vermek zorundadır. Çünkü firmaların düzenli ar-ge faaliyetleri yapmaları hayatta kalma olasılıklarını artırmaktadır. Ayrıca patente sahip olan firmalar hem hayatta kalma hem de büyüme üzerinde önemli bir yere sahiptir. Patente sahip olan firmaların yeniliğe daha açık oldukları sonucuna ulaşılmıştır

Abstract

In this study, the relationships between firm growth and firm age, size, commercial strategy, entrepreneurs human capital and innovation efforts are analyzed by using survey data collected from firms operating in Isparta, which is the most significant production area in forest products industry. The negative effects of firm age and size on growth are confirmed in forestry products firms, too. Only the firm size is significant from the expected positive effects of age and size on firm survival. However, growth performance of exporting firms is higher. While regular R&D activities and innovation efforts dont have significant effect on growth performance, they significantly increase the survival probability. Education level and experience which are used as entrepreneurs human capital, have positive and significant effect on growth. However, only education level has significant effect on survival, contrary to expectations, the direction of the effect is negative. This situation shows that activities in different areas have negative effects on survival and it also points out the importance of sectoral specialization / education.