YUNANİSTAN’DA KİLİSEYE DÖNÜŞTÜRÜLEN MEMİ BABA TÜRBESİ

Özet

Memi Baba Tekkesi, Osmanlı döneminde Eğribucak olarak adlandırılan, Kozana’nın (Kozani / Κοζάνη) 22 km doğusunda Köseler (Thimaria / Θυμάρια) ile Sofular (Kapnachori / Καπνοχώρι) köyleri arasında yer alıyordu. Tekkenin yer aldığı arazi, Yunanistan’ın bugünkü idarî yapılanmasına göre Kozana’ya bağlıdır. Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi sayesinde, meydanevi, türbe, derviş odaları, büyük bir mutfağı ve kileriyle 70-80 dervişin bulunduğu Rumelindeki büyük tekkelerden birisi olduğunu öğrendiğimiz Memi Baba Tekkesi’nin günümüzdeki durumunu tespit etmek için 2 Haziran 2018’de bir seyahat gerçekleştirdik. Eski haritalardan yola çıkarak tekkenin yerini bulup, Evliyâ Çelebi’nin bildirdiği tekkedeki binâlardan yalnızca Memi Baba Türbesi’nin günümüze ulaştığını yerinde tespit ettik. Türbe, nüfus mübâdelesinden sonra pek çok Türk eseri gibi Agios Georgios’a adanarak kiliseye çevrilmiştir. Kiliseye çevrilen türbenin mimari özellikleri ve dış görünüşü değiştirilmiş olup bezemeli tavanı özgün haliyle durmaktadır. Memi Baba Türbesi, kiliseye çevrilmiş dahi olsa Yunanistan’daki Türk varlığının bir delili ve temsilcisi olarak ayaktadır. Bu çalışmanın amacı, Osmanlı coğrafyasında kiliseye çevrilen Türk eserlerinden biri olan Memi Baba Türbesi’nin mîmârî bakımdan incelenmesidir.

Abstract

The Memi Baba Dervish Lodge was located in 22 km away from the east of Kozani, just between the villages of Köseler (Thimaria) and Sofular (Kapnachori). The part of land in which the dervish lodge situated is a part of Kozani according to the current administrative organization in Greece. Thanks to the famous account by Evliya Çelebi, we now know that it was one of the biggest dervish lodges in Ottoman Europe with its public hall, tomb, dervish cells, a grand kitchen and a cellar. To learn more about the dervish lodge, we made a visit on June 2, 2018. Setting off with old maps, we found the point where the dervish lodge was situated, only to witness that there survived just the tomb, out of all the grounds mentioned above. Following the exchange of population, the tomb was turned into a church dedicated to Agios Georgios similar to many other Turkish buildings in the region. Though the architectural features and outlook of the piece have been changed, the ceiling still retains its decoration. Despite the fact that the tomb is now used as a church, the Memi Baba Tomb is surely a sign and representing piece of the Turkish presence in modern day Greece. The purpose of this paper is to discuss the Tomb of Memi Baba, one of the Turkish buildings inside the Ottoman borders converted into a church in terms of its architectural structure.