Dergiler / Mediterranean Agricultural Sciences / 2019 / Cilt: 32 - Sayı: 3
Mekansal değişimin alüviyal fanlar üzerinde oluşan toprakların özelliklerine etkisi
- Sayfa
- 425–435
- DOI
- —
Özet
Günümüzde dramatik bir şekilde çekilmeye devam eden Burdur Gölü’nün dinamik su seviyesinde Pliyosen ve Kuvaterner dönemlerde önemli düşüşler meydana gelmiştir. Pliyosen ve Kuvaternerin başlarında, iklimsel parametrelerdeki değişiklikler ve tektonik çökmeler sonucunda, sudan karasal ortama geçen arazileri, farklı büyüklükteki akarsular aşındırarak, taşıdıkları materyalleri Burdur gölünün eski göl tabanlarına depolamışlardır. Bu çalışmanın amacı, alüviyal fanların üzerinde gelişen toprakların pedogenetik ve jeogenetik gelişimi ve özelliklerini tespit etmektir. Araştırma kapsamında alüviyal ana materyal üzerinde gelişen, Kuvaterner yaşlı 12 pedon tanımlanmıştır. Söz konusu pedonlar A-C horizon dizilimine sahiptir. Kuvaterner dönemi boyunca, başta klimatoloji olmak üzere tüm toprak oluşum faktörleri, profillerde B horizonunun oluşmasına yeterli olamamıştır. Ancak toprak oluşum faktörleri ve göl topoğrafyasında meydana gelen değişimler, toprakların morfolojik, fiziksel ve kimyasal özelliklerinde önemli farklılara neden olmuştur. Bu farklılıklar toprak profillerinde; pH değerinin 7.59-8.94, tuzluluk içeriklerinin 0.21-2.93 dS m-1, kireç içeriklerinin %15.98-46.48, organik madde miktarlarının %0.17-9.40, kil içeriğinin %4.74-70.66, suda çözünebilir anyonlardan; CO3-2 0.08-0.68 meq l-1, HCO3- 0.56-3.04 meq l-1, Cl- 1.00-7.80 meq l-1, SO4-2 0.12-30.97 meq l-1, değişebilir Na 0.09-3.34 meq 100 g-1, değişebilir K 0.10-2.25 meq 100 g-1, değişebilir Ca+Mg 9.45-26.39 meq 100 g-1, KDK değerleri 11.10-28.39 meq 100 g-1, ESP değerinin 0.39-14.05 arasında değişmesine neden olmuştur. Toprak özelliklerindeki bu mekansal farklılıklar ile Burdur Gölü’nün güncel sınırına yaklaştıkça, pedogenetik olarak ayrışma-değişim-dönüşüm gibi işlemlerin göreceli olarak azaldığı tespit edilmiştir.
Abstract
At the dynamic water level of the Burdur Lake, which continues to be drawn dramatically today, significant decreases have occurred in the pliocene and quaternary periods. At the beginning of Pliocene and Quaternary, as a result of the changes in climatic parameters and tectonic collapses, the terraces which were transferred from the water to the terrestrial environment were eroded by the streams of different sizes and stored the materials they carried in the old lake bases of Lake Burdur. The aim of this study is to determine pedogenetic and geogenetic development and properties of soils on alluvial fans. In the scope of the study, 12 quaternary pedons developed on the alluvial fans were identified. These pedons have the A-C horizon sequence. During the Quaternary period, all soil formation factors, especially climatology, were not sufficient to form the B horizon in the profiles. However, soil formation factors and changes in lake topography have caused significant differences in morphological, physical and chemical properties of soils. These differences in soil profiles caused ranging from; pH 7.59-8.94, electrical conductivity 0.21-2.93 dS m-1, lime %15.98-46.48, organic matter %0.17-9.40, clay %4.74-70.66, CO3-2 0.08-0.68 meq l-1, HCO3- 0.56-3.04 meq l-1, Cl- 1.00-7.80 meq l-1, SO4-2 0.12-30.97 meq l-1, changeable Na 0.09-3.34 meq 100 g-1, changeable K 0.10-2.25 meq 100 g-1, changeable Ca+Mg 9.45-26.39 meq 100 g-1, CEC 11.10-28.39 meq 100 g-1, ESP 0.39-14.05. As these spatial differences in soil characteristics approached the current boundary of Burdur Lake, it was determined that the processes like pedogenetically decomposition-change-transformation decreased relatively.