ESKİ CAMİLERİN KAYBOLAN GÜZELLİKLERİNDEN BİRİ: HÜSN-İ HAT LEVHALARI

Husn-i Hat Levha's (framed calligraphic art) are one of the diminishing treasures of our old mosques

Özet

Cami ve mescidlere, bulunması gelenek hâline gelen cami takımı ve mihrab yazısından başka, çevrenin kültür ve maddî seviyesine göre hüsn-i hat levhaları da asılmıştır. Özellikle, selâtin camilerde yazı ve tezhip sanatı bakımından önemli eserler yer almıştır. Yakın zamana kadar, tarihî camilerimizden bazıları, âdeta birer “Hüsn-i Hat Müzesi” gibi idiler. Cami ve mescidlerin önemli güzelliklerinden olan bu eserler, topyekûn ilgisizlik ve hırsızların tasallutu sebebiyle yok denecek kadar azalmıştır. Kalabilen az sayıdaki levhalar da, koruma amaçlı olarak Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından müzeye kaldırılmıştır. Son zamanlara kadar, eski camilerimizde görmeye alışkın olduğumuz bu âşina güzellikler, artık birer “yâd-ı mâzi” halini almış bulunmaktadır. Cami ve mescidlerin levhalarla dolu eski halini bilenler için bugünkü durum bir hicrâna vesile olmaktadır. Tarihî camiler restorasyona tabi tutulurken veya yeni camiler yapılırken, geleneksel yazıların dışında, klâsik sanatların günümüzdeki usta örneklerden de konulması sanatın yaşatılması açısından önemlidir. Tarihî kıymete hâiz her türlü eserin titizlikle korunması, aslında milletin kültür hâfızasının korunması anlamına taşımaktadır.

Abstract

Besides the customary tradition of having mosque cover plates (copper, silver or gold plated) and "mihrap" (calligraphic engravings in niches), Hüsn-i Hat levha's were also hung in mosques and mescit's in accordance with the regional cultural and economic situation. Calligraphic and illumination art works have a significant place, particularly within the "selatin" mosques. Some of our historical mosques were like a calligraphy museum until recent times.Until recently, these spectacular treasures which we are familiar with seeing in our old mosques have become memorabilia of times gone by. Today's situation has become a source of dissapointment for those who knew the mosques when they were full of framed calligraphic artsThese artworks which were indespensible items of mosques and mescit's, have almost dissapeared due to lack of interest and theft. The remaining few "Levha’s" have been stored into museums for preservation purposes by Foundation administration.It is significant to apply fine examples of contemporary artists specialized in classical Islamic Arts together with the traditional calligraphy in order to keep the arts alive during restoration of historical mosques and construction of the new ones. Preserving any monument of historical value, in fact, means to maintain cultural history of a people alive

Anahtar kelimeler: Hüsn-i Hat, Levha, Cami Takımı Yazıları, Diyanet İşleri Başkanlığı, İstanbul Vakıf Türk Hat Sanatları Müzesi