Dergiler / İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi / 2018 / Cilt: 3 - Sayı: 1
OSMANLI DEVLETİ’NDE KLASİK DÖNEM VE SONRASINA AİT DELÂİLÜ’L-HAYRÂT MİNYATÜRLERİNDEKİ DEĞİŞİM
- Sayfa
- 29–60
- DOI
- —
Özet
Kuzey Afrika’da, Muhammed b. Süleyman el-Cezûlî (ö.1465) tarafından tertip edilen Delâilü’l-Hayrât ve Şevâriku’l-Envâr isimli eser, yazıldığı günden itibaren bütün İslam ülkeleri tarafından benimsenmiş ve İslam coğrafyasında en çok okunan dua kitaplarının başında gelmektedir. Salât ü selâmların toplandığı bu kitabın günümüzde geçerliliğini hala korumasının ardındaki sebep, şüphesiz Müslümanların Hz. Muhammed’e (s.a.v.) olan derin muhabbetidir. İslam sanat anlayışı çerçevesinde minyatürlerle süslenmiş olan bu eserin çok sayıda istinsah edildiği ve yapılan bu minyatürlerin hem coğrafyaya hem de yüzyıllara göre farklılıklar gösterdiği bilinir. Türkiye Kütüphaneleri’nde bulunan el yazması Delâilü’l-Hayrât nüshalarındaki minyatürlerin, diğer İslam ülkelerindeki örneklerle konu bakımından benzerlik göstermekle birlikte kendine has özellikler taşıdığı görülür. Ancak zamanla Osmanlı Devleti’ndeki bu minyatürler değişmiş, konu ve teknik açısından Batı sanat anlayışı etkisi altında kalmışlardır. Dolayısıyla, bu minyatürlerin nasıl değişim gösterdiğini izlemek, aslında bir medeniyetin de arka planını okumak manasına gelir. Sadece Osmanlı Devleti’nde istinsah edilmiş Delâilü’l-Hayrât nüshalarında karşımıza çıkan Mekke-Medine şehir tasvirleri de, birer tarihi belge olmaları bakımından ayrıca önem arz etmektedir.
Abstract
The book named Dala’il al-Khayrat was written by Muhammed b. Suleyman al-Jazuli (d. 1465) in North Africa and it has become one of the mostly-read prayer books in the community and has been approved by all of the Islamic Countries since the day it was first published. It is still one of the mostly-read prayer books in the community. The reason why this book, which gathers the salât ü selâm prayers, is still so popular is undoubtedly the deep attachment of all the Muslims towards Prophet Muhammed (s.a.v.) Graced with the miniatures of the Islamic Art Culture, the work was reproduced many times and hence these miniatures are known to vary depending on the geographies and the centuries. Despite the fact that the miniatures inside the manuscripts of Dala’il al-Khayrat in Turkish libraries are similar to the ones in other Islamic Countries in terms of subject, they still bear special properties in themselves. However, these miniatures located in Ottoman were exposed to modification and they were especially influenced by the Western Culture. Therefore, studying how these miniatures changed in time also means being able to discover the backdrop of a civilization. The city images of Mecca and Medina that appeared in Dala’il al-Khayrat manuscripts which was only reproduced at the Ottoman period have also importance in point of being historical documents.