EBÛ SAÎD MUHAMMED HÂDİMÎ’NİN (v. 1176/1762) HAYATI VE ESERLERİ

Özet

Ebû Saîd Muhammed el-Hâdimî, XVIII. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin önde gelen âlim ve sufilerindendir. Yaşadığı asır modernleşmenin ve reform söylemlerinin başladığı zamana rastlayan Hâdimî; fakih, usûlcü ve sufi kimliğinin yanı sıra diğer alanlarda da seçkin bir âlim olup, Osmanlı uleması içinde görüş, düşünce ve eserleriyle de temayüz etmiş bir şahsiyettir. Köken itibariyle geriye gidilirse 463/1071’den sonra Selçuklular döneminde Konya’ya kadar gelen dedelerinin Buhara asıllı olduğu belirtilmektedir. Doğum yeri ise Konya’nın 128 km güneyinde kurulmuş, dağlık ve eski bir ilçe olan Hâdim’dir. Konya’da ve İstanbul’da çeşitli hocalardan ders okumuş ve icâzet almıştır. Hadim’de kendisinin kurduğu medresede müderrislik yapmıştır. Hadimî’nin kurmuş olduğu medresenin bugünkü İlahiyat ve Hukuk fakülteleri denginde bir eğitim verdiği ifade edilebilir. Medresede şu bölümler bulunmaktaydı: Fıkıh ve Usûl-i Fıkıh, İlm-i Kelâm, Tefsir ve Hadis, İslâm Felsefesi ve Arap Edebiyatı. III. Ahmed ve I. Mahmud gibi padişahlar tarafından İstanbul’a davet edilen Hâdimî, orada padişahların huzurunda icra edilen huzur dersleri yapmıştır. Tefsir, hadis, fıkıh, akâid, kelâm, tasavvuf, mantık vb. birçok alanda eser veren Hâdimî, 1176/1762 senesinde Hâdim’de vefat etmiştir.

Abstract

Ebû Sâid Muhammed el-Hâdimî was one of the leading Ottoman scholars and sufis in 18. century. As a prominent scholar besides his Faqih, methodologist and sufi identity Hâdimî who lived in a period that encountered to beginning of reform appeals was a character that came to the fore by his ideas, views and artefacts throughout the Ottoman scholars. It is indicated that when he is traced back to origin, his grandfathers who reached up to Konya at the time of Seljukian after 1071 year was descent to Buckram. His birth places was Hadim which a hilly and old county was established at 128 km. south of Konya. He took lessons from scholars of Konya and İstanbul in different madrasahs and gained diploma. He became mudarris in Madrasa that he found himself in Hadim. The Madrasa that Hadimi had found was equal to today’s Faculties of Theology and Law. The lessons in the Madrasa were Fıqh and Methodology of Fıqh, Science of Kalam, interpretation of Kuran, Hadith, İslamic Philosophy and Arabic Literature. Hadimi who was invited to Istanbul by Sultans such as Ahmed the III, and Mahmud the I, gave lessons there, in presence that was performed in presence of Sultans. Hadimi, composed several Works on the field of interpretation of Kuran, Hadith, Fıqh, Doctrin, Kalami Tasawwuf, Logic etc. He passed away in Hadim at the year of 1176/1762.