Dergiler / Türkiyat Mecmuası / 2019 / Cilt: 29 - Sayı: 1
METİN VE GRAMER ÖZELLİKLERİ BAKIMINDAN ÇAĞATAYCA MANZUM KĖYİK-NÂME HİKÂYESİ
- Dergi
- Türkiyat Mecmuası
- Sayfa
- 199–214
- DOI
- —
Özet
Kėyik-nâme (Geyik-nâme), Hz. Muhammet’i, merhametli kişiliğini avcı eline düşmüş yaralı bir geyiğe yardım etmesi üzerinden hikâye eden ve birçok varyantı bulunan manzum bir eserdir. Bu çalışmada incelediğimiz geç dönem Çağatay Türkçesiyle yazılmış olan Kėyik-nâme, diğer lehçelerdeki örneklerinden daha kısa olmasıyla dikkati çeker. Eser, Beyazıt Devlet Kütüphanesinde Beyazıt 3626 numarasıyla saklanan bir mecmuanın 20/2-22/2 (18a-20a) sayfaları arasında bulunan 52 beyitlik manzum bir hikâyedir. Kelime başında /k/ ve /t/ ünsüzlerinin hâkim olduğu eserin dili Çağataycanın genel kelime hazinesini ve gramer özelliklerini yansıtır. Eserde, yönelme hali +ġa/+ge ekinin büyük ünlü uyumuna uymadığı ve istikrarlı bir kullanımı olmadığı görülür. Eserde nadiren Oğuz Türkçesinin özelliklerine de rastlanmaktadır.
Abstract
Kėyik-nâme / Geyik-nâme is one of the versified stories with multiple versions in which Prophet Muhammad’s compassionate personality is reflected over his helping a wounded doe who was fallen prey to a hunter. The text analysed in this study is distinguished from the versions in other dialects by being significantly shorter than others. It is a story with 52 couplets running on pages 20/2-22/2 (18a-20a) in a handwritten anthology (mecmû’a) numbered Beyazıt 3626, which is kept in Beyazıt State Library, Istanbul. By showing the word-initial /k/ and /t/ as a dominant quality, the text demonstrates general vocabularies and grammatical features of Chagatay Turkic. While not showing uniformity in use, the dative +ġa/+ge in general doesn’t follow the palatal harmony. The text also rarely shows grammatical characteristics of Oghuz Turkic.