SEHÎ BEY’İN ŞİİRLERİNİN NECÂTÎ BEY’İN ŞİİRLERİYLE KARŞILAŞTIRILMASI

Özet

Klasik şiirimiz 15. yüzyılda henüz daha doğuşunun ilk asrında, etkisinde geliştiği iki milletin edebiyatına yön verecek derecede olgun şairler yetiştirmiştir. Bu şairlerin başında Klasik Türk Edebiyatı’nın önde gelen temsilcilerinden olan Necâtî Bey gelmektedir. Necâtî Bey, yaratılışındaki şairlik dehası sayesinde şiirlerinde kendine has bir üslup geliştirmiş ve atasözleri, deyimleri, halk tabirlerini şiirlerinde başarıyla kullanmıştır. Dönemin başlıca kaynakları olan tezkirelerde de belirtildiği gibi Necâtî Bey kendi oluşturmuş olduğu edebi meclislere üstadlık etmiş ve birçok şairin de yetişmesine vesile olmuştur. Necâtî Bey’in edebi meclislerinde yetişen şairlerin başında “Necâtî’nin çırağı” olarak adlandırılan ve Anadolu sahasındaki ilk şuara tezkiresini kaleme alan Sehî Bey gelmektedir. Sehî Bey, şiirlerinde üslub olarak dönemin en büyük şairlerinden olan Necâtî Bey’in etkisinde Dîvân’ını oluşturmuştur. Mürettep bir divan sahibi olan Sehî Bey’in şiirlerini Necâtî Bey’le karşılıklı değerlendirdiğimizde Sehî’nin şiirlerinin üstadının şiirleriyle benzerlikler taşıdığı dikkat çekmektedir. Sehî’nin şiirlerinin dîvânında Necâtî Bey’e nazîre olarak yazıldığı ifade edilmediği gibi bazı mısraların birkaç kelime farklılığıyla birebir olduğu görülmektedir. Bu benzerliği gören Evliyâ Çelebi, “Hatta Edirnevî Sehî Bey Necâtî Bey’in duhter-i pakize-ahterin alup Necâtî Bey’in intikalinden sonra Sehî Bey evrâk-ı perîşân-ı Necâtî ile Sehî namıyla bir dîvân tertip etmişdir” diyerek Sehî Bey’in dîvânının Necâtî Bey’in şiirlerinden alıntı (intihal) olduğunu iddia etmektedir. Sehî Bey’in üstadına damat olduğu dair kaynaklarda net bir bilgi bulunmadığı gibi dönemin tezkire yazarları dikkat etmedikleri bu yakınlığa yaklaşık bir asır sonra Evliyâ Çelebi'nin tarafından iddia olarak ortaya atılması oldukça önemlidir. Bu makalede Sehî Bey’in hayatı ve eserleri hakkında bilgi verildikten sonra, usta-çırak ilişkisi içinde Necâtî Bey’in dîvânındaki şiirler ile Sehî Bey’in dîvânındaki şiirleri karşılaştırılarak Evliya Çelebi’nin bu iddiası değerlendirilecektir.

Abstract

Turkish Classical Poetry in the fifteenth century, which is the first century from its birth, witnessed the rise of distinguished poets who would guide the literature of the two nations under whose influence they were flourished. The foremost figure of these poets is Necâtî Bey, one of the leading representatives of Classical Turkish Literature. Thanks to his poetic brillance, he developed a style peculiar to himself and made successful use of the proverbs, idioms and popular sayings in his poems. Necâtî Bey has mastered the literary assemblies he has created and has been influential in the flourishing of many poets, as stated in the tezkires, the main sources of the period. The top example for those who were brought up in the literary assemblies of Necâtî Bey is Sehî Bey, who is called "the apprentice of Necâtî" and who received the first monument to the throne in Anatolia. When we evaluate the poems of Sehî Bey, who has a regular divan, in consideration with Necatî Bey, it is noteworthy that Sehî has similarities with the poems of his master. As a matter of fact, it is seen that these similarities are in a form of "plagiarism" today, and that some sentences are exactly the same except for a few words. Noticing this resemblance, Evliyâ Çelebi claims that Sehî Bey's divan is plagiarised from Necatî Bey's poems by saying, "Sehî Bey prepared a divan with the writings of Necatî." After giving information about the life and works of Sehî Bey in this article, this claim of Evliya Çelebi will be evaluated by comparing the poems of Necatî Bey with the poems of Sehî Bey within the master-apprentice relation.