Farklı Konsantrasyonlarda Tuz Stresi Uygulanmış Mercimek Bitkilerine (Lens culinaris) Bor İlavesinin Bitki Mineral Değişimi Üzerindeki Etkileri

Boron Effect on Growth and Mineral Content of Lentil Plant (Lens culinaris) Under Salt Stress

Özet

Ortam koşullarının bitkinin normal gelişimini negatif bir şekilde etkilemesiyle bitkide oluşan duruma stres adı verilir. Bitkilerde başlıca stres çeşitleri, su (kuraklık), tuz, sıcaklık, soğuk, don, ışık, hastalık, su taşkını (fazla su), hava kirliliği, metal ve oksidatif strestir. Tüm dünyada sulanabilir tarım alanlarının yaklaşık %33’nün tuzdan etkilendiği ve bu bölgelerde yetiştirilen bitkilerde tuz stresi oluştuğu bilinmektedir. Bu çalışmada iki farklı mercimek türü (kırmızı ve yeşil) kullanıldı. Mercimek bitkilerine 50 ve 200 mM tuz stresi uygulandı. Tuz stresinin olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla ortama ayrıca 0.5, 1.0, 2.0, 5.0 mM bor ilave edildi. Bitkiler 7 gün boyunca izlendi ve 7. günün sonunda gövde, kök uzunlukları, taze gövde, kök ağırlıkları, K, Na, B ve Ca içerikleri incelendi. Elde edilen bulgulara göre 50 ve 200 mM tuz konsantrasyonlarında kontrol gruplarına göre hem kırmızı hem de yeşil mercimek bitkilerinde gövde-kök uzunluklarında, taze gövde-kök ağırlıklarında, K, B ve Ca içeriklerinde azalmaların olduğu tespit edildi. Fakat kırmızı mercimekteki tuz stresinden etkilenmenin yeşil mercimeğe göre daha yüksek oranda olduğu gözlemlendi. Tuz stresine karşı iyileştirici etki olarak ilave ettiğimiz bor konsantrasyonlarında 0.5 ve 1.0 mM bor miktarının gövde-kök uzunluklarında, taze gövde-kök ağırlıklarında K, Ca alınımında pozitif etki gösterdiği deneyler sonucu elde edildi. Bu çalışmada tuzlu topraklarda yetişen bitkilerde, tuz stresinden kaynaklanan olumsuz etkileri en aza indirebilmek amaçlandı. Bunun için bitki yetişme ortamına farklı derişimlerde bor ilave edilerek bitki gelişimi incelendi. Bitki materyali olarak Türkiye’de ve dünyada tarımı büyük oranda yapılan mercimek bitkileri kullanıldı. Elde edilen sonuçlara göre borun 0.5 ve 1.0 mM konsantrasyonlarında tuzlu topraklarda iyileştirici bir gübre olarak verilebileceği tespit edildi.

Abstract

Stress on plants is described as the negative impact resulted from altered growth conditions. Drought, salt, heat, cold, frost, flood, air pollution, metal and oxidative stress are the common stress causing factors for plants. 33% of the farming lands, worldwide, is under salt stress. In this study, red and green lentil species were used, which were exposed to 50 mM and 200 mM NaCl-stress. Boron, in contrast to this, were introduced to the lentil growing media at 0.5, 1.0. 2.0 and 5.0 mM boron concentrations to overcome stress arose from the salt. Plants were observed for 7 days, followed by length of shoot and root, fresh weight shoot and root, and K, Na, B and Ca contents were evalutated at the end of the 7th day. At 50 and 200 mM concentratins of NaCl for both red and green lentils length of shoot and root, fresh weight shoot and root, K and Ca contents were diminished; the stress were harsher on red lentil. Boron at 0.5 ve 1.0 mM concentrations reduced salt stress, and ameliorated shoot-root length, fresh shoot-root weight and K and Ca intake. The goal of this study was to minimize negative impacts of salt on plants farmed in high-salt containing soils. In the followed approach, boron was administrated to lentil growing media, which is widely farmed in Turkiye and all around the world. The results depicting that boron at 0.5 and 1.0 mM concentrations can be a supportive fertilizer to surrpass salt related stress.