DERS KİTAPLARINDAKİ METİN TASARIMI

Özet

Bu makalede, ders kitaplarındaki metin tasarımına yönelik tasarım ilkeleri belirlenmeye çalışılmıştır.18 uzmanın değerlendirmesinden ve alan yazın incelemesinden elde edilen verilerden yararlanılarak ortaya konan tasarım ilkeleri tipografik ögeler ve metin örgütleyiciler olmak üzere iki grupta ele alınmıştır. Tipografik ögeler: Yazı (harf) boyutlarının öğrenci düzeyine uygunluğu, yazı karakterinin okunabilirliği, yazı renginin ya da ton değerinin etkili kullanılması, satırlar arası yatay ve dikey boşluğun dengeli kullanılması, dikkat odaklayıcı sözcük ya da sözcüklerin etkili tasarlanması, satır uzunluğunun okunabilir ölçüde olması, sözcükler arasındaki boşlukların dengeli olması, harfler arasındaki boşlukların dengeli olması, metnin sayfadaki bütünlüğüne dikkat edilmesi. Metin örgütleyiciler: Başlıkların etkili düzenlenmesi, içindekiler listesinin işlevsel biçimde düzenlenmesi, içindekiler listesinin ilgi çekici biçimde düzenlenmesi, kutuların amaca uygun kullanılması, her bölüm için ilgili başlıkların listesinin hazırlanması, sözlük düzenlenmesi, kaynakça düzenlenmesi. Sonuç olarak, ders kitaplarında yer alan metin tasarımına yönelik ögelerin öğrenme ve öğretmede etkili olabilmeleri, tasarım ilkelerine önemli ölçüde bağlı olduğu düşünülmektedir. Ders kitaplarındaki metin tasarımını yapan kişinin mutlaka alanında uzman olması ve kitabın yazarı ve öğretim teknolojisi uzmanı ile işbirliği içinde çalışması, söz konusu ilkelere bir ön koşul olarak gösterilebilir.

Abstract

This article tried to determine the design principles for the text design in textbooks. Based on the data complied from the evaluations of 18 experts and literature research, the design principles were divided into two categories as the typographic elements and the text organizations. Typographic Elements: Compatibility of letter sizes to the student level, readability of letter character, effective use of font color or tone, balanced use of horizontal and vertical interline spaces, effective design of attractive words or phrases, readable length of lines, balanced inter-word spacing, balanced space between letters, text integrity on page. Text Organizations: Effective arrangement of titles, functional arrangement of the table of contents, attractive arrangement of the table of contents, appropriate use of boxes, list of titles for each chapter, dictionary arrangement and bibliography arrangement. In consequence, the author is of the opinion that the efficiency of typographic elements used for the text design in textbooks on learning and teaching closely depends on the design principles. It may be a prerequisite of such principles that the text designer of a textbook should be an expert in this field, and collaborate with the textbook author and educational technologist.