AHMET PAŞA’NIN GAZELLERİNDE ÂHENK

Özet

Diñleseñ raŞbetle bir gün Ahmedüñ bir beytini Gül gibi her yıl çıka bir tâze dîvânı dürüstDivan şiiri poetikası ile bu şiir geleneğinde dikkat edilen önemli hususlarla ilgili bir kısım bilgileri, öncelikle bazı divan dibacelerinden, şairlerin kendi şiiriyle ilgili söyledikleri beyitlerden, dönem içinde yazılan belâgat kitaplarından, tezkirelerden ve bir takım aruz ve kafiye risalelerinden öğrenmekteyiz. Divan şiiri terminolojisiyle ilgili tezkire ve belâgat kitaplarında (Divan) tanımlanmaktadır. Bu tanıma göre (Divan) şiir(in)de âhengi sağlayan temel iki unsur "vezin" ve "kafiye"dir. Bu unsurların dışında kelimenin ve kelamın fesâhatine bağlı ve şiirde arazî unsur olarak görülen söz sanatları da ikinci derecede âhenk unsuru olarak değerlendirilmektedir. Prensipleri çizilmiş böyle bir estetik anlayışta, şairleri özgün kılan en önemli özellik ise dili etkili kullanma becerileridir. Kelimeleri oluşturan seslerin sıralanışı, seslerden oluşan kelimelerin önceki ve sonraki kelimelerle bir bütünlük oluşturması ve bu kelimelerin kullanımındaki tasarruf, bize şairlerin üslubu hakkında bilgi vermektedir. Şeyhî, Necâtî, Ahmet Paşa, Fuzûlî, Bâkî, Nev'î, Nef'î, Nâbî, Nedîm ve Şeyh Gâlib gibi Divan edebiyatı geleneğinin ve Türk edebiyatının önde gelen şairleri, geleneği takip etmekle birlikte ortaya koydukları yeni söyleyiş biçimleri yanında söz ile manayı bağdaştırırken dili kullanmada gösterdikleri ustalıkla ayrı birer tarz ortaya koymuşlardır. Bu şairlerin kendilerine has üslup ortaya koyarken vezin, kafiye ve söz sanatlarını kullanmadaki tasarrufları dikkat çekmektedir Çalışmamızda 15. yüzyıl şairlerinden Ahmet Paşa'nın gazellerinde vezin, kafiye ve söz sanatlarının nasıl yer aldığının tespiti ve bunların şiirin musikîsine katkısı incelenmiştir

Abstract

Knowledge about poetics of Divan poetry and this poem of attention to the important issuesconcerning details, at first, we learn from some preface of Divans and poets' own poems about what they say from couplets in the current period the eloquence of his books, biographies and a number of prosody and rhyming treatise. Divan poetry is defined as metrical, rhyming and imaginary in tezkire and eloquence books of Divan poetry terminology. According to this definition, the main elements that provide harmony in Divan poetry are prosody and rhyme. Beside these, rhetorics which depend on eloquence of word and kalam and are seen as extrinsic element in poetry are evaluated as secondary harmony element. In such a principled aesthetic understanding, the most important feature that makes the poets original is the skill of effective use of language. Order of the sounds that make up words, creation an integrity of the words that consist of sounds with the previous and following words, and the providence of the use of these words give us information about the style of poets. Şeyhî, Necâtî, Ahmet Paşa, Fuzûlî, Bâkî, Nev’î, Nef’î, Nâbî, Nedîm ve Şeyh Gâlib are important poets of Divan literature tradition and Turkish literature. These are followed the Divan literature tradition and releaved an new style. Thus, they showed a distinct style. While putting their own unique style of these poets meter, rhyme andfigures of speech are noteworthy savings in use. In the study, it has been identified that how prosody, rhyme and rhetorics take part in Ghazals of the poets of the 15th century Ahmed Pasha, and the contribution of these to music of poetry has been examined