Dergiler / İDEALKENT / 2016 / Cilt: 7 - Sayı: 20
Bursa Kent Belleği ve Kimliğinin İnşasında Anıt Ağaçların Rolü
- Dergi
- İDEALKENT
- Sayfa
- 800–829
- DOI
- —
Özet
Çalışmanın konusu ve kapsamı; anıt ağaçların toplumsal ve mekânsal üretimde hem özne hem de nesne olarak konumlandırılması ve Bursa kenti için anlamı ve kentsel kimliğin anıt ağaçlarla ortak var edilişi üzerine kavramsal ve deneysel bir tartışma yürütmektedir. Söz konusu sorgulama hedefine tarihsel-kültürel-mekânsal süreklilik izleğini ve ardılına da bir devletin ya da imparatorluğun yaratımı hikâyesini almaktadır. Çoğunlukla fiziki çevre çalışmalarına konu olan ya da salt bir fiziki çevre düşüncesi olarak değerlendirilen anıt ağaçların, mekânsal içerimine ek olarak bellek-kimlik ve tarihsellik bağlamlarında ele alınıp sosyo-mekânsal bir yaklaşım çerçevesinde değerlendirilmesinin olanaklılığının ve işlerliğinin gösterilmesi çalışmanın temel amacıdır. Buradan hareketle çalışmanın amacı; sosyo-kültürel belleğin üretimi ve kimlik inşasının hangi bağlamsal ve pratik çerçeve içerisinde gerçekleştiğini, kavramsal ve kuramsal olarak nasıl bir “bellek” kabulünün bu tür bir inşayı mümkün kıldığını; mistik, folklorik, fiziksel ve esasta tarihsel özellikleri sebebiyle seçilen anıt ağaçlar ile irdelemektir. Çalışmada kurum raporları, görsel ve yazılı dokümanlar, uydu görüntüleri, fotoğraflar ile çeşitli edebi metinlerden faydalanılmış olup, nitel bir çalışma yöntemi benimsenmiştir. Sonuç olarak; Bursa’nın sosyo-mekânsal bellek ve kimlik inşasında, kentin tarihsel sürecinde ve gündelik yaşantısında doğrudan yer bulan anıt ağaçların sembolik anlam dünyasıyla kesiştiği ve devamında kesişmenin rastlantısallığının ötesinde bu durumun doğal/verili bir kendiliğindenliğin yerine tam tersine “dünyanın büyüsünün bozulmadığı” zamanlarda daim olma saikiyle akılcı bir biçimde üretildiği çıkarsanmıştır. Bununla birlikte; anıt ağaçların tarihsel, mistik, toplumsal, fiziksel özellikleriyle, kent belleğinin sadece yapısal unsurlar üzerine kurulu olmadığı; sosyo-kültürel ve biyoekolojik değerlerin de kent belleğinin ve kent kimliğinin oluşumunda büyük bir etkisinin olduğu görülmektedir.
Abstract
The scope and the major argument of the study is about the role of monumental trees- both as subject and the object - in social and spatial production. The importance of monumental trees for Bursa apparently originates from their potential for contributing to such a production process. For this reason, a discussion inspired by the Bursa case is thought to be beneficial for enhancing the empirical and conceptual frame of the pertinent literature. Within this perspective, the study will comprise the establishment story of an empire retrospectively and its historical-cultural-spatial continuation to the future prospectively. In this context, the basic motivation of the study is to show that monumental trees may also be handled with a perspective that does not exclude socio-spatial dimension and accordingly the issues of memory-identity and history. In addition, with respect to mystical, folkloric, physical and primarily historical features of selected monumental trees, the study targets to depict the context in which the socio-cultural memory and identity is shaped, and the kind of conceptual and theoretical memory assumption that enables such a construction. Methodologically, the study benefits from reports prepared by various institutions, visual documents, satellite images, pictures and various literary scripts, and proposes a qualitative outcome. Finally, it has been asserted that the monumental trees comprise a significant place in the construction of socio-spatial memory, identity, daily life and history of Bursa, and that this force of monumental trees is not an outcome of a natural/unconscious process but a conscious/planned result of the humanly serene intervention of old peaceful times. Furthermore, it has been observed that urban memory with its mystical, folkloric, physical and historical features does not only depend on physical facts but also on bioecological and socio-cultural facts that play a significant role in the production of urban memory and identity.