EDEBÎ TÜR VE TARZ AÇISINDAN TEVBE-NÂMELER VE LEBÎB DİVANI’NDA YER ALAN TEVBE-NÂME ÖRNEĞİ ÜZERİNE DEĞERLENDİRMELER

TEVBE-NÂME IN TERMS OF LITERARY GENRE AND LITERARY STYLE AND SOME CONSIDERATION ON THE TEVBE-NÂME IN THE LEBÎB DIVAN

Özet

Suç ve günah işlemek insanlığın bir gerçeğidir. Suçsuz bir dünya tahayyül etmek mümkündür, ancak bunun pratiği yoktur. Çünkü insanlık var olduğundan beri suç ve günah işlenmektedir. Dolayısıyla kısmen olarak mümkün olsa bile tamamen suç ve suçludan arındırılmış bir dünya neredeyse imkânsızdır. Bu nedenle olmalı ki, İslam dinî insanı, hiç suç işlemez bir varlık olarak görmemiş, aksine suç işlemenin insanî bir özellik olduğunu söylemiştir. İslam'a göre insan melek değildir, insan sorumlu ve iradesi olan bir varlıktır. Dolayısıyla suç işleme bir noktaya kadar doğal olarak görülmektedir. Aynı şekilde bütün ilahi dinlere göre insan, hem iyilik hem de kötülük yapma temayülüne sahip bir varlıktır. Buna bağlı olarak hemen her toplumda, hata yapan insanın hatasını anlayıp, bundan pişmanlık duyması halinde hatasının affedileceği inancı mevcuttur. Bu yüzden tövbe olgusu toplumlarda önemli bir yer teşkil eder. Görüldüğü gibi daha çok dinî bir kavram olan tövbe, Klâsik edebiyatta da bir edebî tarz ismi olarak karşımıza çıkmaktadır. İşlenmiş bir günah veya suçtan dolayı pişmanlık duyup, günahın bir daha işlenmeyeceğine dair verilen söz olarak tanımlanan tövbe, içeriği ve amacı gereğince insandan yaratıcıya yönelen bir durumun ifadesidir. Tevbe-nâme de günahların affı için Allah 'a yalvarmak amacıyla yazılmıştır. Bu çalışmada, edebî tür ve tarzlar üzerine kısa bir değerlendirme yapıldıktan sonra, Klâsik edebiyat sahasında yazılmış dinî tür ve tarzlar üzerinde durulmuştur. Dinî tarzlardan olan Tevbe-nâme hakkında bilgiler verilmiş, Lebîb divanında Tevbe-nâme özelliği taşıyan kaside çeşitli açılardan incelenerek, bu manzumeden hareketle Tevbe-nâme tarzının genel özellikleri tespit edilmeye çalışılmıştır

Abstract

Committing an illegal act and sins are the realities of human being. Envisaging an innocent world is possible but there isn’t any practice about it. Because mankind has been used to commit and sin since the beginning. So even it’s partly possible a world is completely without crime and criminal it’s nearly impossible. According to Islamic religion humankind is not an existence that doesn’t commit contrary it said committing is a specialty of humankind. According to Islamic religion humans aren’t angels, human is an existence that takes responsibility and has will. So committing is observed as normal until a point. Likewise according to all Abrahamic religions human has favor propensity and malefaction propensity. Therefore, it’s available that if someone makes mistake and then understand what they did and regrets because of it they believe that their mistake will be forgiven. So repentance fact takes an important place in societies. As it seen that the repentance is most likely a religious notion, confronts as a literary style in Classical Literature. The repentance that identified as giving promises not to make the same mistake and sins again and it’s status’ expression of facing from human to God as it’s purpose. Tevbe-nâme was written to begging God for mercy on sins. In this work, insisted on religious genres and styles in the field of Classical literature after a little consideration on literary genre and styles. Information was given about Tevbe-nâme in religious styles, based on this poem it’s tried to define the general features of Tevbenâme style by analyzing the ode that has the features of Tevbe-nâme in different perspectives in the Lebîb divan