SELÇUKLU TÜRKİYESİ’NDE TİCARET YOLLARI, LİMANLAR VE PAZAR YERLERİ

Özet

Selçuklu Türkiyesi'nde kervanların işlediği yolları; doğu-batı, kuzey-güney ve kuzeybatı-güneydoğu olarak, üç ana istikamete göre sınıflayabiliriz. Asya malları Avrupa'ya diğer yerler yanında, Türkiye üzerinden de giderdi. Bu yüzden Türkiye üzerinde doğu-batı istikametinde uzanan birçok işlek kervan yolu bulunuyordu. Karadeniz ile Akdeniz limanlarını ve Türkiye'nin güneyindeki ülkeleri Kırım, Deşt-i Kıpçak ve Rusya'ya bağlayan başlıca yollar kuzey-güney istikametinde uzanan yollardı. Ticaret yollarının uzandığı menziller Akdeniz ve Karadeniz'de ticaret limanlarına çıkmaktaydı. Milletlerarası ticaretin yoğun olarak yapıldığı bu limanlar; Akdeniz'de Antalya, Alaiye (Alanya), Ayas, Korykos (Kızkalesi) limanı vd. idi. Karadeniz'de ise özellikle Suğdak limanına mal götüren tüccar gemilerinin Sinop ve Samsun limanlarını kullandıklarını görmekteyiz. Milletlerarası ticaretin genişlemesi Anadolu'da birtakım milletlerarası pazarların (panayır-foire) teşekkülüne sebep oldu. Bu pazarlar genellikle şehirlerin uzağında, yabanda kurulduğu için yabanlu(ğ) adını alıyorlardı. Kayseri-Elbistan arasında, Anadolu ile Suriye ve Irak kervanlarının işlediği milletlerarası büyük bir kervan yolu üzerinde bu havalide, Karahisar ovasında bulunan Yabanlu Pazarı çok meşhur idi. Bunun dışında Mardin'in güneyinde Koçhisar (Dunaysir, Kızıltepe) önemli bir pazar olarak gelişmiş ve bir şehir haline gelmişti. Kayseri - Kırşehir yolu üzerinde kurulan "Ziyaret Pazarı", Ilgın'daki (âbı germ) "Yılgun Pazarı", Amasya - Tokat arasındaki "Azine Pazarı" Lâdik'te (Germiyan) kurulan "Alemeddin Pazarı", yine muhtelif yerlerde rastlanan "Türkmen Pazarı" gibi pazarlar Selçuklu Türkiyesi'nde ticaret yapılan önemli pazarlardandır

Abstract

The caravan trade routes of Anatolian Seljuk Sultanate can be classified in three main directions; east-west, north-south and northwest, southeast. Asian goods would travel to Europe, among other routes, mainly via Anatolia. For this reason, there were various busy caravan routes on Anatolia laying in west-east direction. Routes connecting Mediterranean and Black Sea ports and main roads connecting countries located South of Anatolia with Crimea, Kipchak Steppes (Deşt-i Kıpçak) and Russia were in the North-south direction. The endpoints of these roads would end in trade ports in Black Sea and Mediterranean. These ports where international trade was being made in great volumes were Antalya, Alaiye (Alanya), Ayas, Korykos (Kızkalesi) ports in Mediterranean. In Black Sea we observed that trade ships, especially those headed for Sudak port used Sinope and Samsun ports. Expanding volume of international trade resulted in organization of certain international fairs in Anatolia. These fares were called yabanlu(ğ) as they were often established outside of cities in the wilderness (yaban). The Yabanlu Bazaaar, located in Karahisar Plain, on a busy international caravan route located between Kayseri-Elbistan, where caravans from Anatolia, Syria and Iraq were frequenting, was well known Other than that, Koçhisar (Dunaysir, Kızıltepe), located south of Mardin developed as an important bazaar and became a city proper. Among the important bazaar of Seljuk Anatolia, we can count "Ziyaret Bazaar" on Kırşehir road, "Yılgun Bazaar" on Ilgın (Âb-ı Germ), "Azine Bazaar" between Amasya and Tokat, "Alemeddin Bazaar” on Lâdik (Germiyan)", and "Türkmen Bazaar” established at various locations. the beginning of 13th Century and the problems in Istanbul markets due to the conquest of Istanbul by Latins, we see a contrary case. Integration with the Muslim world and establishment of Seljuk palace and important centers throughout the country had helped the Turkish conquests to boost the trade. According to the resources of that period, the main economic activity was focused on trade in Seljuk country. At the end of 12th century, sultans, princes and wealthy people have shown great effort for the improvement of international trade. The long commercial routes that pass throughout the country also had a positive impact on carrying the trade in Seljuk Turkey to international level. The trade routes developed at the directions of westeast, south-north, south-east and north-west and the market places established at the important centers where these routes intersect, have played an important role in the development of trade. In 13th century; the caravan routes in Anatolia have connected the important trade centers to one another, and they were all intersecting at Konya, making the capital bound to all directions. As a result of conquests by Seljuk sultans, ports at the shores of Mediterranean and Black Sea have become the vital points of overseas trade. Antalya port was particularly an important gate for the merchants