Mekânın ve Sosyal Sınıfın Dönüşümü: Çukurambar’ın Dünü ve Bugünü

The Transformation of Space and Social Class: The Past and Present of Çukurambar

Özet

Bu çalışma Ankara’nın eski bir gecekondu mahallesi olan Çukurambar’ın yakın bir geçmişte geçirmiş olduğu dönüşüm üzerinden fiziksel uzam ve toplumsal uzam arasındaki ilişkiyi inceliyor. Pierre Bourdieu’nün geliştirdiği kavramsal araçlara başvuran çalışma, mekânsal dönüşümün toplumsal sonuçlarını sorguluyor. Etnografik bir araştırmadan elde edilen verilere dayanan çalışmailk olarak Çukurambar’ın mekânsal dönüşümünün izini sürüyor. Mahalledeki sosyo-mekânsal dönüşüm Türkiye’deki genel kentsel dönüşümün güzergâhıyla paralellik gösterir.1950’lere kadar bir köy olan Çukurambar, iç göç dalgalarının etkisiyle hızla bir gecekondu mahallesine dönüştü. Tıpkı iç göçün etkileri gibi, yükselen siyasi muhafazakârlık ve güçlenen neoliberal ekonomi politikaları Çukurambar’daki kentsel dönüşüm projelerine büyük oranda genel biçimini verdi. Mahallenin sosyal kaderini ikinci kez keskin bir şekilde değiştiren neoliberal kentsel dönüşüm projeleri oldu.Bu çalışma, Çukurambar’daki orta sınıflaşmayı tetikleyen iki dinamiğe dikkat çekiyor, siyasi sermayenin ve ekonomik sermayenin yoğunlaşması. Mekânsal dönüşümün ürünü, eski bir gecekondu mahallesinden yeni bir üst-orta sınıf mahallesinin doğmasıdır. Siyasetçilerin, yerel yönetimlerin ve kentsel dönüşüm endüstrisinin ortaklığı, Çukurambar’da bir üst-orta sınıf mahallesinin teşkiliyle sonuçlanır.

Abstract

This paper examines the relation between physical space and social space by focusing on the recent transformation of Çukurambar, an old gecekondu neighborhood in Ankara. Applying to Pierre Bourdieu’s conceptual tools, this paper interrogates the social implications of spatial transformation.Based on the data that was acquired from an ethnographic research, the study first explicates the spatial trajectory of Çukurambar. The trajectory of the neighborhood goes in parallel with the general transformation of urban space in Turkey. Being a villageuntil 1950s, Çukurambar transformed into being a gecekondu neighborhood as a result of the internal migration waves.The social destiny of the neighborhood changed sharply again as a result of the neoliberal urban transformation projects.The paper underlines two dynamics that fastened the spatial transformation in Çukurambar: the intensification of political capital and economic capital.The product of the fast spatial transformation is the formation of an upper-middle class neighborhood. The partnership of politicians, local governments and urban transformation industry ended up with the making of the upper-middle class neighborhood.