İŞ KAZALARI VE KÜLTÜR: İŞ KAZALARININ ÖNLENMESİNDE KÜLTÜREL YAKLAŞIM

OCCUPATIONAL ACCIDENTS AND CULTURE: THE CULTURAL APROACH IN PREVENTION OF OCCUPATIONAL ACCIDENTS

Özet

Sanayileşme ile beraber insan emeğinin yerini makineler almaya başlasa da aradan geçen zaman içerisinde insan emeği hala üretimde önemli bir yer teşkil etmektedir. İş güvenliği ve işçi hakları ile ilgili çeşitli düzenlemeler yapılmasına rağmen günümüzde hayatını idame ettirebilmek amacıyla alın teri döken işçiler hayatlarını kaybetmeye devam ediyorlar. ILO verilerine göre her yıl yaklaşık 317 milyon iş kazası meydana gelmekte ve gerek bu kazalar sonucu gerekse çalışma hayatından kaynaklanan hastalıklar nedeniyle her yıl yaklaşık 2.3 milyon işçi hayatını kaybetmektedir (ILO, 2014a). İster belirli bir iş alanında faaliyet gösteren işçilerden oluşan bir örgüt şeklinde olsun, isterse de daha farklı bir amaç için bir araya gelen insanlardan oluşsun, tüm gruplar zaman içinde kendine özgü kültürlerini yaratırlar. Ortaya çıkan bu kültürü anlamak, "güvenlik kültürü"nün (safety culture) "örgüt kültürü"nün (organizational culture) bir parçası haline getirilmesi ve işçilere "insanca iş" (decent work) tanımına uygun iş imkânlarının açısından oldukça önemlidir. Bu ise ancak örgütü sadece mal üreten/hizmet sağlayan bir yapı olarak görmeyip, onun üyeleriyle etkileşim içerisinde olan bir kültürü ifade ettiği gerçeğinden hareket eden kültürel yaklaşımla ele alınması ile mümkün olabilir. Bu hedefe ulaşılabilmesi için sorunun, kültürün değiştiğini/değişebildiği göz önünde bulundurularak, kültürün farklılıklarını dikkate alan ve onunla uyumlu bir şekilde bütüncül bir yaklaşımla ele alınması en uygun yol olacaktır

Abstract

Although machines have replaced human labour following the industrialization period, in the meantime human labour has still an important role in production. Despite various regulations enacted on occupational safety and workers' rights, workers today continue to lose their lives in order to sustain their lives. According to data by ILO, each year approximately 317 million occupational accidents occur and as a result of either these accidents or occupational diseases each year, about 2.3 million workers are losing their lives (ILO, 2004a). Whether in the form of an organization consisting of workers in a particular business area or consisting of people coming together for a different purpose, all groups create their own culture over time. Understanding this culture is very important to make the “safety culture” become a part of the “organizational culture” and create jobs which are in line with the definition of "decent work". This can only be possible with the cultural approach which considers the organization as not only a structure that manufacturing goods / providing service but rather it states a culture which interacts with its members. In order to achieve this goal, the most appropriate way is to handle the issue in a manner based on a holistic approach by taking into account the diversity of cultures and keeping in mind that the culture changes or can be changed