түркистандан анадолуга бир көч жана айыл чарба максаттуу жайгаштыруу мисалы: улуу памир

Özet

\r\n Улуу Памир жашаган кыргыздардын эң чоң өзгөчөлүгү 110 жылдан бери өз жерлерин ар дайым которуп турушкандыгында. Улуу Памир айылынын тарыхы, Орус импараторлугунун жылуу деңиздерге чыгуу саясаты жана анын натыйжасында Орто Азия жана Памир элдерининин топ топ болуп көчүүгө аргасыз калышкандыгынын жана адам чыдагыс азаптарга кабылуусунун анык күзгүсү болуп эсептелет. Кыргызстандан башталган бул узак сапар Тажикстан, Афганистан, Чыгыш Түркистан (Кытай), кайрадан Афганистан, Пакистан жана Түркия (Адана, Малатия, Ван, Эржиш) аралыгында он жылдан ашуун убакытка созулган. Изилдөөбүзгө негиз болгон Улуу Памир айылы Чыгыш Анадолунун Ван областында, Ван көлүнүн жээгинде жайгашкан Эржиш шаарынын 26 км. Түндүк Батышында 16км2ды ичине алган Зейлан (Алтын дарыя) суусунун куймасынан чогулган Кочкөпрү суу амбарынын батышында, айланасы бийик тоо жана бөксөлөр менен курчалган түздүктө калкынын саны 1900ду түзгөн жайлоо сыяктуу бир айыл. \r\n

Abstract

\r\n En önemli beşeri coğrafya özelliği yaklaşık 110 senedir yer değiştirmek olan Ulupamir Köyü’nün tarihi, Rusya’nın çağlar boyunca değişmez amacı olan “sıcak denizlere inme” politikasının Orta Asya ve Pamir yaylalarındaki Oba ve Hanlık’lar üzerinde yoğunlaşmasından sonra yüz binlerce insanın yaşamak zorunda kaldığı büyük göç ve çilelerin tarihidir. Kırgızistan’dan başlayan bu büyük yolculuk, Tacikistan, Afganistan, Doğu Türkistan (Çin),tekrar Afganistan, Pakistan (İslamabad) ve Türkiye (Adana-Malatya-Van-Erciş) arasında onlarca yıl devam etmiştir. ABD (Alaska),Kanada ve Türkiye seçenekleri arasından Anadolu’yu tercih eden Ulupamir’liler sonuçta devletçe inşa edilmiş oldukça modern görünümlü, hepsi iki katlı, betonarme, bitişik nizam, sosyal konut tipinde 298 meskenden müteşekkil bir köye iskan edildiler. \r\n

Anahtar kelimeler: Кыргызстан,Россия,Търкия,Улуу Памир,көч