Dergiler / Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 11 Sayı: 1
Epistemik Sarsıcılar ve Temellendirme İlişkisi Bakımından İçselcilik-Dışsalcılık Tartışması Üzerine Bir Değerlendirme
- Sayfa
- 29–49
Özet
İçselcilik ve dışsalcılık epistemik statülerin nasıl kazanıldığı konusunda birbirine karşıt görüşlere sahip yaklaşımlardır. İçselciler epistemik statüleri öznenin perspektifiyle ilgili değerlendirirken dışsalcılar epistemik statülerin öznenin perspektifinden bağımsız olduğunu ileri sürmektedir. Çağdaş epistemolojinin bu iki akımı statülerin nasıl kazanıldığının yanı sıra nasıl kaybedildiği hakkında da farklı pozisyon benimserler. Bir epistemik statünün ortadan kalkmasına neden olan inanç, enformasyon veya doğru önermeler epistemik sarsıcılar olarak isimlendirilir. Bir teori epistemik statülerin nasıl kazanıldığıyla birlikte nasıl kaybedilebileceğini de açıklayabilmelidir. Fakat epistemik sarsıcılara dair açıklamalar söz konusu teoriler için güçlükler ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışmada epistemik sarsıcıların içselci ve dışsalcı teorileri hangi güçlüklerle karşı karşıya bıraktığı incelenmekte ve aslında teorilerin birbirinden farklı epistemik hedefleri olduğu iddia edilmektedir. Şöyle ki, epistemik sarsıcıların rolü önermesel ve doxastic gerekçelendirme arasındaki ilişki yoluyla açıklanmaya çalışılmaktadır. Özne hem objektif anlamda iyi delillere sahip olmalı hem de geliştirdiği inancı yalnızca bu delillere dayanmalıdır. Buna göre bir öznenin sahip olduğu deliller ile inancı için kullandığı sebepler arasında bir temellendirme ilişkisi gereklidir. İçselci ve dışsalcı yaklaşımlar bu ilişkinin yönü için aynı görüşte olmasalar da ilişkinin olması konusunda aynı fikirdedir. Ancak karşı karşıya kaldıkları problemler bundan kaynaklanır. Çünkü gerekçelendirmenin iki yolu arasındaki temellendirme ilişkisi farklı epistemik durumlarla ilgilidir. Bu bağımsızlık kabul edildiğinde tartışmanın mahiyeti üzerine yeni bir bakış açısı geliştirilebilmektedir.
Abstract
Internalism and externalism are opposing approaches to how epistemic statuses are acquired. Internalists evaluate epistemic statuses in relation to the subject’s perspective, while externalists argue that epistemic statuses are independent of the subject’s perspective. These two currents of contemporary epistemology also hold different positions on how statuses are lost, in addition to how they are acquired. Beliefs, information, or true propositions that lead to the loss of an epistemic status are referred to as epistemic defeaters. A theory must be able to explain not only how epistemic status are acquired but also how it can be lost. However, explanations of the nature of epistemic defeaters present difficulties for these theories. This study examines the difficulties that epistemic defeaters pose for internalist and externalist theories and argues that these theories actually have different epistemic goals. Specifically, the role of epistemic defeaters is attempted to be explained through the connection between propositional and doxastic justification. The subject must possess objectively strong evidence and base their beliefs solely on this evidence. Accordingly, a justification relationship in necessary between the evidence a subject possesses and the reasons they use for their belief. While internalist and externalist approaches may not agree on the direction of this relationship, they agree on its existence. However, the problems they face stem from this. Because the basing relation between the two ways of justification is related to different epistemic situations. Once this independence is accepted, a new understanding on the nature of the debate can be developed.