Dergiler / Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 8 Sayı: 1
El-Mütelemmis Ed-Dubey‘î’nin Şiirinde Hayvan: Varlık ve Anlam
- Sayfa
- 427–454
- DOI
- —
Özet
Câhiliye şiiri, Arap toplumunun tabiatla, mekânla ve gündelik hayatla kurduğu ilişkinin estetik düzlemde yansıdığı önemli kültürel kaynaklardan biridir. Bu şiir geleneği içerisinde hayvan imgesi, yalnızca tabiata ait bir unsur olarak değil; insanın duygu dünyasını, toplumsal konumunu ve varlık mücadelesini yansıtan çok katmanlı bir sembolik yapı olarak dikkat çekmektedir. Bu çalışma, Câhiliye dönemi şairlerinden el-Mütelemmis ed-Dubey‘î’nin şiirlerinde yer alan hayvan imgelerini varlık ve anlam ekseninde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada şairin deve, at, eşek, aslan, köpek, kuş ve yılan gibi hayvanları hangi bağlamlarda kullandığı; bu imgeler aracılığıyla nasıl bir psikolojik, toplumsal ve poetik anlam alanı oluşturduğu ele alınmıştır. Çalışmada betimleyici ve metin merkezli analiz yöntemi esas alınmıştır. Şiirlerde yer alan hayvan tasvirleri, şairin hayatı, toplumsal çevresi ve siyasî tecrübeleriyle ilişkilendirilerek değerlendirilmiştir. Özellikle el-Mütelemmis’in Amr b. Hind ile yaşadığı gerilim, sürgün hayatı ve kabile aidiyeti etrafında şekillenen kişisel tecrübelerinin şiirlerindeki hayvan imgelerine doğrudan yansıdığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda deve sabır ve kaçışın, at güç ve direnişin, eşek zillet ve pasifliğin, aslan siyasal otorite ve zorbalığın, yılan ise bilinçli bekleyiş ve stratejik karşı koyuşun sembolü olarak öne çıkmaktadır. Araştırma sonucunda el-Mütelemmis’in hayvan imgelerini güçlü bir sembolik anlatım aracına dönüştürdüğü tespit edilmiştir. Böylece çalışma, Câhiliye şiirinde hayvan imgesinin sembolik ve düşünsel işlevine dikkat çekerek el-Mütelemmis’in şiir dünyasına dair bütüncül bir okuma sunmayı hedeflemektedir.
Abstract
Jâhiliyyah poetry constitutes one of the major cultural sources reflecting the aesthetic dimensions of the relationship between Arab society, nature, space, and everyday life. Within this poetic tradition, animal imagery emerges not merely as a natural element, but as a multilayered symbolic structure reflecting human emotions, social position, and the struggle for existence. This study aims to examine the animal imagery in the poetry of the Jâhiliyyah poet al-Mutalammis al-Dubay‘î within the framework of existence and meaning. The research investigates the contexts in which the poet employs animals such as camels, horses, donkeys, lions, dogs, birds, and snakes, while also exploring the psychological, social, and poetic meanings constructed through these images. The study is based on a descriptive and text-centered analytical method. Animal depictions in the poems are evaluated in relation to the poet’s life, social environment, and political experiences. In particular, it has been observed that al-Mutalammis’s conflict with Amr b. Hind, his life in exile, and his experiences shaped by tribal affiliation are directly reflected in his use of animal imagery. In this context, the camel symbolizes patience and escape; the horse, power and resistance; the donkey, humiliation and passivity; the lion, political authority and tyranny; and the snake, conscious restraint and strategic confrontation. The study concludes that al-Mutalammis transformed animal imagery into a powerful symbolic instrument of poetic expression. In doing so, the article offers a comprehensive reading of al-Mutalammis’s poetic world while drawing attention to the symbolic and intellectual functions of animal imagery in Jâhiliyyah poetry.