Dergiler / Journal of Contemporary Medicine / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 3
ŞİZOFRENİ HASTALARINDA TEDAVİ UYUMUNUN ANTİPSİKOTİK İLAÇ YAN ETKİLERİ VE CİNSEL İŞLEV SORUNLARI İLE İLİŞKİSİ
- Sayfa
- 162–168
Özet
Amaç: Şizofreni, tedaviye uyumun hastalık yönetiminde kritik rol oynadığı kronik bir psikiyatrik bozukluktur. Bu araştırma, evli ve ayaktan izlenen şizofreni hastalarında antipsikotik ilaç yan etkileri ve cinsel işlev bozukluklarının tedaviye uyum üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Bu tanımlayıcı ve kesitsel araştırma, Sivas ilinde üç farklı sağlık kuruluşunda ayaktan tedavi gören 70 hasta ile yürütülmüştür. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Morisky Tedaviye Uyum Ölçeği, Liverpool Antipsikotik Yan Etki Ölçeği ve Arizona Cinsel Yaşantılar Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. İstatistiksel analizlerde Ki-kare, korelasyon, t testi, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H, Durbin-Watson ve lineer regresyon analizleri kullanılmıştır. Bulgular: Hastaların tamamının en az bir yan etki yaşadığı, en sık psikolojik, ekstrapiramidal, redherring ve hormonal yan etkilerin görüldüğü belirlenmiştir. Katılımcıların %64,3’ünün orta, %27,1’inin düşük düzeyde tedaviye uyum gösterdiği saptanmıştır. Cinsel işlev bozukluklarının her iki cinsiyette de görüldüğü, özellikle kadın hastalarda cinsel işlev bozuklukları ile tedaviye uyum arasında zayıf düzeyde negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunduğu belirlenmiştir (r = -0,341, p < 0,05). Ayrıca yan etki şiddeti arttıkça tedaviye uyumun azaldığı tespit edilmiştir (p < 0,05). Sonuç: Antipsikotik ilaç yan etkileri ve cinsel işlev bozuklukları, şizofreni hastalarında tedaviye uyumu olumsuz etkilemektedir. Bu faktörlerin erken dönemde belirlenmesi ve uygun şekilde yönetilmesi, tedaviye uyumun artırılmasına ve klinik sonuçların iyileştirilmesine katkı sağlayabilir.
Abstract
Background/Aims: Schizophrenia is a chronic psychiatric disorder in which treatment adherence plays a critical role in disease management. This study aimed to examine the effects of antipsychotic drug side effects and sexual dysfunction on treatment adherence among married outpatients with schizophrenia. Methods: This descriptive and cross-sectional study was conducted with 70 patients receiving outpatient treatment at three different healthcare institutions in Sivas. Data were collected using the Personal Information Form, the Morisky Medication Adherence Scale, the Liverpool University Neuroleptic Side Effect Rating Scale, and the Arizona Sexual Experiences Scale. Statistical analyses included Chi-square, correlation, t-test, Mann–Whitney U, Kruskal–Wallis H, Durbin–Watson, and linear regression tests. Results: All patients experienced at least one side effect, with psychological, extrapyramidal, red herring, and hormonal side effects being the most common. Among participants, 64.3% showed moderate adherence and 27.1% showed low adherence to treatment. Sexual dysfunction was observed in both genders, and a weak but statistically significant negative correlation was found between sexual dysfunction and treatment adherence, particularly in female patients (r = −0.341, p < 0.05). Additionally, treatment adherence decreased as the severity of side effects increased (p < 0.05). Conclusions: Antipsychotic drug side effects and sexual dysfunction negatively affect treatment adherence in patients with schizophrenia. Identifying and managing these factors may contribute to improving treatment adherence and clinical outcomes.