Nietzsche ve Transhümanizm: Sahiplenme Girişimi Üzerine Bir Yeniden Değerlendirme

Özet

Bu makalede Nietzsche felsefesinin transhümanizmin felsefi öncüsü olarak okunup okunamayacağı sorusu ele alınmaktadır. Stefan Lorenz Sorgner’in başlattığı ve Max More’un desteklediği tartışmada, Nietzsche’nin üstinsan ve güç istenci kavramlarının transhümanist post-insan idealiyle derin yapısal benzerlikler taşıdığı ileri sürülmüştür. Bu makale söz konusu iddiayı beş temel eksen üzerinden eleştirmektedir: i) Nietzsche’nin ilerleme karşıtlığı, ii) modern bilimi çileci idealin devamı olarak görmesi, iii) zihin-beden ayrılmazlığına yaptığı vurgu, iv) acıyı varoluşun ve yaratıcılığın zorunlu zemini olarak konumlandırması v) ve son olarak felsefesinin anti-öğreti karakterinin transhümanist yorumcular tarafından gözden kaçırılması. Transhümanist düşünürlerin ortak hatası, Nietzsche’nin kavramlarına sabit ve mutlak anlamlar atfetmeleridir. Oysa Nietzsche’nin kavramları, özellikle de başta üstinsan ve güç istenci, sabit doktrinler değil, anlam üretimini daima açık bırakan yönlendirici işaretlerdir. Kavramları sabitleme ve belirsizliği kapatma isteği, Nietzsche’nin son insan figürüne atfedeceği bir tavrın yansımasıdır. Makalemizin temel tezi transhümanist post-insan idealinin Nietzsche’nin üstinsanından değil, onun felsefesinde en olumsuz yeri işgal eden son insan kavramından neşet ettiğidir.

Abstract

This article explores whether Nietzsche’s philosophy can be read as a philosophical precursor to transhumanism. In the debate initiated by Stefan Lorenz Sorgner and supported by Max More, it has been argued that Nietzsche’s concepts of the Overhuman (Übermensch) and the will to power bear deep structural similarities to the transhumanist post-human ideal. This article critiques the aforementioned claim through five fundamental axes embraced by transhumanism: i) Nietzsche’s opposition to the idea of progress, ii) his interpretation of modern science as a continuation of the ascetic ideal, iii) his emphasis on the inseparability of mind and body, iv) his positioning of suffering as the necessary ground of existence and creativitiy v) and finally the oversight of the anti-doctrinal character of his philosophy by transhumanist interpreters. The fundemental error of transhumanist thinkers lies in their attribution of fixed and stable meanings to Nietzsche’s concepts. However, Nietzsche’s concepts, most notably the Overman and the will to power, are not rigid doctrines but rather guiding signposts that leave the production of meaning perpetually open. The desire to fix concepts and eliminate ambiguity is a reflection of an attitude that Nietzsche associates with the figure of the “Last Man.” The central thesis of this article is that the transhumanist post-human ideal originates not from Nietzsche’s Overman, but from the concept of the “Last Man,” which occupies the most negative position in his philosophy.

Anahtar kelimeler: Nietzsche, Transhümanizm, Post-İnsan, Son İnsan, Üst İnsan, Anti-Öğreti