Dergiler / İnsan Hareketliliği Uluslararası Dergisi / 2026 / Cilt:6 Sayı:1
Mikro–Mezzo–Makro Çözümlerin Haritalandırılması: Suriyeli Mülteci Çocukların Eğitimi Konulu Türk Tezlerindeki Önerilerin Tematik Analizi (Okul Öncesi–12. Sınıf)
- Sayfa
- 103–132
- DOI
- —
Özet
Bu çalışma, Suriyeli çocukların okullaşmasına ilişkin Türk doktora tezlerinin “Öneriler” bölümlerini analiz ederek, mülteci eğitimi konusunda uygulamaya yönelik bilgileri bir araya getirmektedir. Nitel belge ve tematik içerik analizi yöntemlerini kullanarak, 10 tezden elde edilen 94 öneriyi incelemektedir (Ulusal Tez Merkezi, 15 Mart 2025). Öneriler, mikro (bireysel), mezzo (okul-toplum) ve makro (politika-sistem) düzeylerine eşleştirilen dört tema altında toplanmıştır: temel sorunlar, uyum odaklı müdahaleler, öğretmenlerin destek ihtiyaçları ve sistem düzeyinde politika. Önerilerin %39,4’ü temel sorunları ele almıştır; dil engeli tek başına %23,4’lük bir paya sahiptir. Sadece düzey eşlemesi yapıldığında mikro %38,3, mezzo %31,9, makro %29,8 olarak ortaya çıkmıştır. Aktör odaklı bir çapraz karşılaştırma, öğretmenleri, okul rehberlik/idaresini ve Milli Eğitim Bakanlığı'nı birincil uygulayıcılar olarak belirlemiştir. Tabakalı bir alt örneklem üzerinde kodlayıcılar arası uyum %85'tir (Cohen’s κ = 0,75). Öne çıkan çözümler arasında kademeli Türkçe eğitimi (hazırlık/yoğun), okul tabanlı tercüman kapasitesi ve iki dilli danışmanlık, kurumsallaştırılmış okul sosyal hizmeti, zorunlu çokkültürlü ve travma duyarlı hizmet içi eğitim, dengeli sınıf ataması ve yerel-göçmen oranlarının izlendiği adrese dayalı kayıt yer almaktadır. Veri kümesi 2019–2024 yıllarını kapsamakta olup, doktora tezlerinin fiili üretim aralığını yansıtmaktadır. Önemli bir sınırlama, yalnızca öneriler bölümlerine dayanılmasıdır. Genel olarak, bulgular birikmiş akademik kanıtları politika ve uygulama için operasyonel araçlara dönüştürmekte ve göçmen grupları ve eğitim aşamaları arasında uzun vadeli izleme ve karşılaştırmalı araştırma için öncelikleri göstermektedir.
Abstract
This study synthesizes practice-oriented knowledge on refugee education by analyzing the “Recommendations” sections of Turkish doctoral dissertations on Syrian children’s schooling. Using qualitative document and thematic content analysis, it examines 94 recommendations from 10 dissertations (National Thesis Center, March 15, 2025). Recommendations cluster into four themes—fundamental problems, adaptation-focused interventions, teacher support needs, and system-level policy—mapped to micro (individual), mezzo (school–community), and macro (policy–system) levels. 39.4% addressed fundamental problems; the language barrier alone accounted for 23.4%. Exclusive level mapping yielded micro 38.3%, mezzo 31.9%, macro 29.8%. An actor-oriented crosswalk identified teachers, school guidance/administration, and the Ministry of National Education as primary implementers. Inter-coder agreement on a stratified subsample was 85% (Cohen’s κ = 0.75). Prominent solutions include tiered Turkish provision (preparatory/intensive), school-based interpreter capacity and bilingual counseling, institutionalized school social work, mandatory multicultural and trauma-informed in-service training, balanced classroom assignment, and address-based registration with monitoring of local–migrant ratios. The corpus spans 2019–2024, reflecting the de facto window of doctoral production. A key limitation is reliance on recommendations sections only. Overall, findings translate accumulated academic evidence into operational levers for policy and practice and indicate priorities for longitudinal monitoring and comparative research across migrant groups and educational stages.