KÜLTÜRLERARASI BİR TEMANIN SEMBOLİK VE SANATSAL YANSIMALARI: ASLAN VE BOĞA MÜCADELESİ

SYMBOLIC AND ARTISTIC REFLECTIONS OF AN INTERCULTURAL THEME: THE FIGHT OF THE LION AND THE BULL

Özet

İnsanlık tarihinin farklı zaman dilimlerinde ortaya çıkan mitolojik anlatılar, genellikle benzer sembolik anlamlara karşılık gelecek şekilde kullanılmıştır. Bu örneklerinden biri olan aslan-boğa mücadelesi, çeşitli kültürler tarafından benzer sembolik yaklaşımlarla sanat eserlerine yansıtılmıştır. Aslan-boğa mücadelesi, MÖ. 4.binden itibaren Mezopotamya’da Sümer, Assur Babil sanatı ile Anadolu’da Hitit, Geç Hitit, Urartu, Frig, Lidya, Likya uygarlıklarında görülmektedir. Daha sonraki dönemlerde ise Sasani, Selçuklu ve Osmanlı sanat eserlerine konu edilmiştir. Bu çalışmada Mezopotamya, Anadolu ve diğer geç dönem uygarlıklarınca kullanılan aslan-boğa mücadelesi temasının ikonografik ve sembolik açıdan değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda aslan-boğa mücadelesi sahnelerinin sembolik açıdan farklı anlamlar taşıdığı anlaşılmıştır. Bu tasvirlerin bir kısmında krallar ve düşmanlar arasındaki güç savaşı temsil edilirken; bazılarında ise Leo ve Taurus takımyıldızlarından hareketle mevsimsel döngüler veya astrolojik olgular ifade edilmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda güçlü-zayıf, gece-gündüz, aydınlık-karanlık, iyilik-kötülük gibi zıt kavramların çatışması da görselleştirilmiştir. Ayrıca aslan-boğa mücadelesinin aslan tarafından temsil edilen yönetici kesim ve boğa tarafından temsil edilen halk arasındaki sınıfsal kavganın bir yansıması olabileceği de düşünülmektedir. Bu mücadelenin farklı dönem ve kültürlerde ortak bir tema olarak karşımıza çıkması, aynı zamanda kolektif bilinçaltının dışa vurumu olarak yorumlanabilir.

Abstract

Mythological narratives that emerged in different time periods of human history were often used to correspond to similar symbolic meanings. The lion-bull fight, one of these examples, has been reflected in works of art with similar symbolic approaches by various cultures. Lion-bull fighting is seen in the Sumerian, Assyrian and Babylonian art of Mesopotamia from the 4th millennium BC onwards, and in the Hittite, Late Hittite, Urartian, Phrygian, Lydian and Lycian civilizations in Anatolia. In later periods, it was the subject of Sassanid, Seljuk and Ottoman works of art. This study aims to evaluate the theme of lion-bull fight used in Mesopotamia, Anatolia and other late period civilizations from an iconographic and symbolic perspective. As a result of the evaluations, it was understood that the lion-bull fight scenes carried different symbolic meanings. While some of these depictions represent power struggles between kings and enemies, others attempt to express seasonal cycles or astrological phenomena, using the constellations Leo and Taurus. In this regard, the conflict of opposing concepts such as strong-weak, day-night, light-darkness, good-evil is also visualized. It is also thought that the lion-bull fight may be a reflection of the class struggle between the ruling class represented by the lion and the people represented by the bull. The fact that this struggle appears as a common theme in different periods and cultures can also be interpreted as an expression of the collective subconscious.