MÜZE KOLEKSİYONLARINDAKİ GELENEKSEL TEKSTİLLERİN SINIFLANDIRILMASI

Özet

Tekstil ürünleri, insanoğlunun bedenini değişen iklim şartlarına karşı koruma ihtiyacı ile ortaya çıkan en erken üretim örneklerinden birisidir. Gerek hayvansal gerekse bitkisel kökene sahip tekstil erken Türk kültürünün de önemli bir ürünüdür. Tekstil ürünler, gelenekle bütünleşmiş, Anadolu’nun coğrafyasının zengin çeşitte hammaddelerinin Türk zanaatkarlığında işlenmesiyle seçkin bir kimliğin betimleyicisi olmuştur. Müzelerde, yöresel kıyafetler, halı, kilim, seccade, dokuma örnekleri, oyalar, danteller, mendiller ve bohçalar formuyla karşılaştığımız zengin geleneksel tekstiller, üretim teknikleri, motifleri ile bölgelere özgü özellikleriyle Anadolu insanının yaratıcılığını yansıtır; geçmişin eğilimlerini günümüze taşımakla, zanaat becerilerindeki evrimin de bir anlam haritasını ortaya koyar. Müze koleksiyonlarımızda yer alan tekstil eserler, sürdürülen envanter sistemine göre düzenlenmekte olup, etnografik eserler kategorisinin altında değerlendirilirken, hiyerarşik sınıflandırılması göz ardı edilmektedir. Bu makalede, müzelerimizdeki tekstil eserlerin sınıflandırılmasında işlevsel bir yaklaşımla sistematik bir yöntem izlenerek, sürdürülebilir bir koleksiyon yönetimine ve eserlerin korunmasında karar verme süreçlerine de destek veren bir uygulanması önerilmektedir. Literatürdeki çalışmalar ve farklı müzelerin kullandığı sınıflandırma sistemleri referans alınarak müze koleksiyonlarımızdaki geleneksel tekstil eserlerin belgelemesinde ve koleksiyon yönetiminde uygulanmak üzere bir sınıflandırmanın özellikleri sunulmuştur.

Abstract

Textile products represent some of the earliest examples of human production, emerging from the need to protect the human body against varying climatic conditions. Both animal- and plant-based textiles have held significant importance within early Turkish culture. Integrated with tradition, textile products have served as markers of a distinguished identity, shaped by the rich variety of raw materials from Anatolia's geography and refined through Turkish craftsmanship. In museums, the rich traditional textiles we encounter in the forms of regional costumes, carpets, kilims, prayer rugs, woven samples, lace, embroidery, handkerchiefs, and bundles reflect the creativity of the people of Anatolia with their production techniques, motifs, and regional characteristics. By carrying the trends of the past to the present, they also reveal a meaningful map of the evolution of craftsmanship skills. The textile works in our museum collections are organized according to the ongoing inventory system and are evaluated under the category of ethnographic artifacts, with their hierarchical classification often disregarded. This article suggests a systematic approach with a functional method for the classification of textile works in our museums, which also supports sustainable collection management and decision-making processes in the preservation of the artifacts. Based on studies in the literature and classification systems.

Anahtar kelimeler: Geleneksel Tekstiller, Etnografik Koleksiyon, Müze, Tekstil, Sınıflandırma