Dergiler / Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi / 2023 / Sayı: 19 - Aralık, 2023
Gerây Hânedanına Mensup Bir Kadın Sultan: Kaya Sultân ve Muhallefâtı
- Sayfa
- 128–158
- DOI
- —
Özet
Kırım Yarımadası İlk Çağlardan itibaren Türk topluluklara ev sahipliği yapmış olan bir coğrafyadır. Bu coğrafyada kurulmuş en önemli devletlerden biri Kırım Hanlığıdır. Hacı Gerây tarafından kurulan hanlık, 1475 yılında Osmanlı Devleti egemenliğine girmiş ve bu tarihten 1774 yılına kadarda Osmanlı tarafından nasb olunan hanlar tarafından yönetilmiştir. Bu süre zarfı içerisindeki en önemli hanlardan biri de I. Selim Gerây Han’dır. Selim Gerây gibi evlatları da Kırımlılar tarafından çok sevilmişlerdir. Oğulları, hanlık ve Kalgay sultânlık makamlarına getirilmiştir. Kızlarından biri olan Kaya Sultân da Kırımlılar tarafından sevilen ve itibar edilen biri olmuştur. Kaya Sultan, I. Selim Geray Han’ın kızı olması hasebiyle sultan olarak anılmış olmakla birlikte aynı zamanda hanın kız kardeşi olması nedeniyle de hanikedir. Kaya Sultan da birçok han kızı gibi Karaçi beyleriyle evlendirilmiştir. Kocası, Karaçi beylerinin en güçlüsü ve zenginlerinden biri olan Şirin sülalesine mensup Seferşah Mirza’dır. Annesi ise Gülendam Bikeç’tir. Kaya Sultan vefat ettiğinde sadece Bahadırşah Mirza adında bir oğlu vardı. Kaya Sultan, döneminin en güçlü kadınlarından biridir. Bu çalışmada, onun vefâtından sonra geride bıraktığı muhallefâtı incelenerek 18. yüzyılda bölgede yaşayan kadınların mal varlıkları ve sahip oldukları haklar değerlendirilecektir. Bu çalışmayla birlikte; Kırım tarihi, Kırım’da kadınların yönetimdeki etkisi ve sahip oldukları ekonomik ve yönetsel haklar irdelenerek tarih çalışmalarına katkı sağlanmış olunacaktır.
Abstract
The Crimean Peninsula is a geography that has hosted Turkish communities since the early ages. One of the most important states established in this geography is the Crimean Khanate. The Khanate, which was founded by Hacı Gerây, came under the rule of the Ottoman Empire in 1475 and was ruled by Khans appointed by the Ottoman Empire from this date until 1774. One of the most important Crimean Khans during this period is Selim I Gerây Khan. Like Selim Gerây Han, his sons were loved by the Crimean people. His sons were brought to the khanate and Kalgay Sultanate degree. One of her daughter, Kaya Sultan, became a loved and respected person by the Crimeans. Although Kaya Sultan was called Sultan because she was the daughter of Selim Geray I, she was also a hanike because she was the sister of the khan. Like many khanate girls, Kaya Sultan was married to Karachi lords. Her husband is Sefershah Mirza, a member of the Shirin dynasty, one of the most powerful and wealthy person of the Karachi lords. His mother is Gülendam Bikeç. When Kaya Sultan died, he only had a son named Bahadır Shah Mirza. Kaya Sultan is one of the most powerful women of her era. In this study, the property and rights of women living in the region in the 18th century will be evaluated by examining the opposition she left behind after her death. With this study; By examining the history of Crimea, the influence of women in the administration in Crimea and their economic and administrative rights, it will contribute to the history studies.