Demokrat Parti ve Radyo: Bir Islahat Girişimi (1954)

Özet

Cumhuriyet Halk Partisi’nin 27 yıllık iktidarını, 1950 yılında Demokrat Parti’ye (DP) bırakması, bir devlet kuruluşu olan radyonun da devri anlamına gelmektedir. Bu durumda merak edilen ilk nokta, muhalefette olduğu yıllarda, siyasal partilere radyoda konuşma hakkı talep eden DP’nin, iktidarı döneminde nasıl bir çizgi izlediğidir. Sorgulanması gereken ikinci nokta ise, DP’nin radyoyu kendi siyasal çıkarları doğrultusunda nasıl değişime tabi tuttuğudur. Bu bağlamdan hareketle bu çalışmada, radyonun 1954 yılındaki ıslah girişimine odaklanılmakta, ıslahatların içeriği ve DP’nin bu ıslahatlar yoluyla radyo özelinde ne yapmak istediği irdelenmektedir. İnceleme için ulaşılabilen yazışmalar, Devlet Arşivleri, duruşma ve Meclis tutanakları, yasalar, komisyon raporları, Milliyet, Cumhuriyet ve Akşam gazeteleri ile Radyonun Sesi, Radyo Âlemi ve Akis dergileri taranmış, ayrıca radyo ile ilgili önemli kişilerin anılarından yararlanılmıştır. İnceleme sonucunda yayın içerikleri, çalışanlar ya da altyapı gibi konulardaki kimi ıslahat girişimlerinin radyoyu iyileştirmek konusunda isabetli olduğu ancak alınan kararların tam anlamıyla uygulanamadığı, radyonun iyileştirilmesiyle DP’nin çıkarlarının çatışması durumunda DP’nin çıkarlarının tercih edildiği, yapılan bazı değişikliklerin radyoyu DP’nin propaganda organı haline getirmede önemli rol oynadığı görülmüştür.

Abstract

The Republican People’s Party, which had ruled Turkey for 27 years, left the government to the Democrat Party (DP) in 1950. This situation meant the transfer of control of the state-owned radio to the DP. In this case, the first point of interest is what kind of attitude the DP followed during its governance because the DP had demanded the right to speak on the radio to the political party before it took over power. The second point to be questioned is how the DP changed the radio in line with its own political interests. In this context, we focused on the reform process of the radio in 1954 and probed content of the reforms and what the DP wanted to go through these reforms. We used the following resources for investigation: State Archives, minutes of the court, parliamentary minutes, laws, commission reports, Milliyet, Cumhuriyet, and Akşam newspapers, Radyonun Sesi, Radyo Alemi, Akis magazines and memories of important people related to the radio. As a result of the study, we have reached the conclusion that some reform attempts like broadcast contents, radio employees and the development of infrastructure were successful in improving the radio. However, three points are important in the reform initiative. Firstly the decisions taken weren’t fully implemented. Secondly, in the event of a conflict with the interests of the DP and the radio, the profits of the DP were favored. Lastly, some changes played an important role in making the radio a propaganda organ of the DP.